Eğitici İçerik Tasarımı - Alıştırma Soruları

Ünite 1

Açık ve temellenmiş, her durumda uygulanabilen ve değerlendirilebilen sağlam olarak ele alınan bilgi nasıldır?
- Cevap A-) güvenilir
- B-) geçerli
- C-) tartışmalı
- D-) eski moda
- E-) geçersiz
Açıklama: İçeriğe seçilecek bilginin geçerli ve güvenilir olması bir öncelik taşımaktadır. Demirel (2011), geçerli bilgiyi zamandaki değişime karşılık dayanıklı olabilen; güvenilir bilgiyi ise açık ve temellenmiş, her durumda uygulanabilen ve değerlendirilebilen sağlam olabilen olarak ele almaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi Bloom taksonomisine göre değerlendirme aşamasındaki bilişsel süreçlerden biridir?
- A-) Tanımlama
- B-) Eşleştirme
- C-) Sıraya koyma
- D-) Problem çözme
- Cevap E-) İspat etme
Açıklama: Cevap E’dir. Değerlendirme ölçüt ve standartları temele alarak yargıda bulunma olarak tanımlanır. Yargılama, değerlendirme, karşılaştırma, irdeleme, ispat etme, karar verme gibi eylemler değerlendirme basamağındadır.
Aşağıdakilerden hangisi Delphi tekniği ile Progel tekniği arasındaki farklardan biri değildir?
- A-) Progel grup iletişimini ön plana çıkarırken, Delphi katılımcıların birbirlerini etkilemelerinin önüne geçmeye çalışır.
- B-) Delphi tekniğinde katılımcıların birbirleri ile iletişim kurmasını engellemek önemli iken, Progel tekniğinde elde edilen sonuçlar, katılımcıların iletişimi ile oluşturulur.
- C-) Delphi tekniğinde bağımsız düşünce önemli iken, Progel uygulamasında fikir birliği önemlidir.
- D-) Delphi tekniği ile elde edilen verilerin farklılık göstermesi, çeşitliliği önemli iken Progel tekniğinde fikir birliğine varılması, tek bir fikir üzerine yoğunlaşılması ön plandadır.
- Cevap E-) Progel tekniği öncesinde planlama sürecine yönelik hazırlıklar bulunmaktayken, Delphi tekniğinde süreç plansız bir şekilde gelişir.
Açıklama: Progel (Dacum) tekniği, uygulama ve biçim bakımından en çok Delphi tekniğine benzemektedir.
Ancak, aralarında önemli farklar bulunmaktadır:
* Progel(Dacum) ile Delphi arasındaki en büyük fark, Progel(Dacum) grup iletişimini ön plana çıkarırken, Delphi katılımcıların birbirlerini etkilemelerinin önüne geçmeye çalışır.
* Delphi tekniğinde katılımcıların birbirleri ile iletişim kurmasını engellemek önemli iken, Progel(Dacum) tekniğinde elde edilen sonuçlar, katılımcıların iletişimi ile oluşturulur.
* Delphi tekniğinde bağımsız düşünce önemli iken, Progel(Dacum) uygulamasında fikir birliği önemlidir.
* Delphi tekniği ile elde edilen verilerin farklılık göstermesi, çeşitliliği önemli iken Progel(Dacum) tekniğinde fikir birliğine varılması, tek bir fikir üzerine yoğunlaşılması ön plandadır.
Bilgiyi zamandaki değişime karşılık dayanıklı kılan nedir?
- A-) geçersiz olması
- B-) eski moda olması
- C-) tartışmalı olması
- D-) güvenilir olması
- Cevap E-) geçerli olması
Açıklama: İçeriğe seçilecek bilginin geçerli ve güvenilir olması bir öncelik taşımaktadır. Demirel (2011), geçerli bilgiyi zamandaki değişime karşılık dayanıklı olabilen olarak ele almaktadır.
Bir disiplin hakkında bilgi sahibi olmak ya da onunla ilgili bir problemi çözmek için öğrencilerin bilmesi gereken temel ögeleri kapsayan bilgi boyutu aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Olgusal bilgi
- B-) Kavramsal bilgi
- C-) İşlemsel bilgi
- D-) Üstbilişsel bilgi
- E-) Terimsel bilgi
Açıklama: Bilgi boyutları içerisinde yer alan olgusal bilgi bir disiplin hakkında bilgi sahibi olmak ya da
onunla ilgili bir problemi çözmek için öğrencilerin bilmesi gereken temel ögeleri kapsamaktadır.
Bir kuruluştaki aynı görevi yerine getiren iki bölüm arasındaki farka dayalı olarak belirlenen ihtiyaçlara ne denilmektedir?
- A-) algılanan ihtiyaç
- B-) açıklanan ihtiyaç
- Cevap C-) karşılaştırmalı ihtiyaç
- D-) normatif ihtiyaç
- E-) gelecekteki ihtiyaç
Açıklama: Başka bir deyişle belli bir standartlara bağlı kalmadan, iki benzer grup ya da bireyin karşılaştırılmasıyla tanımlanan ihtiyaçlardır.
Bir İngilizce kursundaki öğrencilerin hepsinin fikirleri doğrultusunda, konuşma becerileri ders saati süresinin arttırılması ihtiyaç analizi yaklaşımlarından hangisine örnek gösterilebilir?
- Cevap A-) Betimsel yaklaşım
- B-) Farklar yaklaşımı
- C-) Analitik yaklaşım
- D-) Demokratik yaklaşım
- E-) Standartlar yaklaşımı
Açıklama: Cevap A’dır. Betimsel yaklaşım eğitim yaşantılarından ortaya çıkan durumla ilgilidir. Bu nedenle betimsel yaklaşımda ihtiyaç, şu anda var olan bir özelliğin, nesnenin, kuralın ya da dersin vb. yokluğunun, eksikliğinin sonucu ortaya çıkan zarar ile varlığının sonucu sağlayacağı yarar karşılaştırılarak belirlenir. Örneğin bir İngilizce kursundaki öğrencilerin hepsinin fikirleri doğrultusunda, konuşma becerileri ders saati süresinin arttırılması
bu yaklaşım bağlamında düşünülebilir.
Bireylerin bir sorunu çözmek için ihtiyaç duydukları şeye ne denir?
- Cevap A-) algılanan ihtiyaç
- B-) gelecekteki ihtiyaç
- C-) karşılaştırmalı ihtiyaç
- D-) normatif ihtiyaç
- E-) açıklanan ihtiyaç
Açıklama: Algılanan ya da hissedilen ihtiyaçlar, bireylerin bilgilerinden, deneyimlerinden ve çalıştıkları ortamdan etkilenmektedir. Bu ihtiyaçlar, bireyin algıladığı, ifade ettiği, neyi bilmediğini bildiği ihtiyaçlardır.
Bireylerin daha etkin ya da verimli performans göstermeleri için üst düzey yönetimin belirlediği ihtiyaçlara ne denir?
- A-) algılanan ihtiyaç
- B-) gelecekteki ihtiyaç
- C-) karşılaştırmalı ihtiyaç
- D-) normatif ihtiyaç
- Cevap E-) açıklanan ihtiyaç
Açıklama: Açıklanan ya da talep edilen ihtiyaç: Bireylerin daha etkin ya da verimli performans göstermeleri için üst düzey yönetimin belirlediği ihtiyaçlardır.
Doktorluk mesleğinin ileride gereksinim duyabileceği yeterliliklerin belirlenmesi ve tıp fakülteleri programları için bilgi toplanmasına yönelik ihtiyaç analizi yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Betimsel yaklaşım
- B-) Farklar yaklaşımı
- C-) Demokratik yaklaşım
- D-) Teknolojik yaklaşım
- Cevap E-) Analitik yaklaşım
Açıklama: Cevap E’dir. Analitik yaklaşım: Analitik yaklaşımda ihtiyaç, bilimsel ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak gelecekte ortaya çıkma olasılığı olan durumlardan yararlanarak belirlenir. Bir durumla ilgili var olan duruma ait bilgilerden yararlanılır ve geleceğe yönelik varsayımlarda bulunulur. Eleştirel düşünce bu yaklaşımda önemli bir role sahiptir. Belirli olanlardan yoksunluk durumlarında ihtiyaç belirlenmektedir. Doktorluk mesleğinin ileride gereksinim duyabileceği yeterliliklerin belirlenmesi ve Tıp fakülteleri programları için bilgi toplanması bu yaklaşıma örnek olarak verilebilir.
Genellikle uzmanlar tarafından belirlenen bir norm ya da standarta dayalı olarak oluşturulan ihtiyaca ne denmektedir?
- A-) algılanan ihtiyaç
- B-) açıklanan ihtiyaç
- C-) karşılaştırmalı ihtiyaç
- Cevap D-) normatif ihtiyaç
- E-) gelecekteki ihtiyaç
Açıklama: Normatif ihtiyaç, genellikle uzmanlar tarafından belirlenen bir norm ya da standarta dayalı olarak oluşturulur. Bu standardın altına düşen her birey ya da grubun ihtiyaçları karşılanmalıdır.
Genellikle uzmanlar tarafından belirlenen bir norm ya da standarta dayalı olarak oluşturulur. Bu standardın altına düşen her birey ya da grubun ihtiyaçları karşılanmalıdır.
Yukarıdaki açıklamadan hareketle Lee ve Roadman tarafından kategorize edilen ihtiyaç türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Hissedilen ihtiyaç
- B-) Açıklanan ihtiyaç
- Cevap C-) Normatif ihtiyaç
- D-) Karşılaştırmalı ihtiyaç
- E-) Beklenen ihtiyaç
Açıklama: Lee ve Roadman beş tür ihtiyaç türünden söz etmektedirler. Cevap C seçeneği, bu ihtiyaç
türlerinden olan Normatif ihtiyaçtır. Normatif ihtiyaç; genellikle uzmanlar tarafından belirlenen bir norm ya da standarta dayalı olarak oluşturulur. Bu standardın altına düşen her birey ya da grubun ihtiyaçları karşılanmalıdır.
Hedef kitlenin öğrenmesi istenilen bilgi kümeleri ya da kategorilerine ne denilmektedir?
- A-) ihtiyaç
- B-) bilgi
- C-) tasarım
- Cevap D-) içerik
- E-) teknik
Açıklama: İçerik kavramı; ünite, konu ya da konu alanı olarak adlandırılmakta olup, hedef kitlenin öğrenmesi istenilen bilgi kümeleri ya da kategorileri biçiminde açıklanmaktadır.
I. Gözlemci ortamın veya durumun bir parçası gibi davranır.
II. Gözlemcinin kimliği gizlenebilir veya bilinebilir.
III. Gözlemci ortamın veya durumun bir parçası değildir.
IV. Araştırmacının gözlemci rolüne daha iyi odaklanabilmesi açısından güçlüdür.
V. Doğal ortamın bozulmaması açısından güçlüdür.
Gözlem tekniğine ilişkin verilen bilgilerden hangisi veya hangileri katılımsız gözlem için geçerlidir?
- A-) III ve V
- Cevap B-) II ve III
- C-) III, IV ve V
- D-) IV ve V
- E-) I, II ve III
Açıklama: Katılımsız gözlemin özellikleri:
* Gözlemci ortam ya da durumun
bir parçası değildir.
* Gözlemcinin kimliği gizlenebilir
veya bilinebilir.
* Araştırmacı gözlemlenenlerin dışında kalarak daha nesnel bir
yaklaşım sergileyebilir.
* Gözlemcinin kimliği gizlendiğinde etik problemlere
ve araştırmacının olayların dışında kalması nedeniyle derinlemesine anlayış kazanamamasına sebep olabilir.
I. Uzmanlardan oluşan bir grup içinde uzlaşma ve fikir birliğine varma çabası güden yapılandırılmış grup görüşme tekniğidir.
II. Katılımcılar bir araya gelmeden, genelde mail yoluyla anket üzerinden görüş bildirirler.
III. Katılımcılar anonim ve birbirinden habersizdir.
IV. Konuyla ilgili uzmanlar grubunun, akılcı ve yazılı bir yaklaşımla ortak görüşlerinin alınmasıdır.
Yukarıda sıralanan özelliklerden hangisi veya hangileri Delphi tekniği için geçerlidir?
- A-) I, II ve III
- B-) I ve II
- C-) Yalnız I
- D-) Yalnız IV
- Cevap E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Cevap E’dir. Delphi, konuyla ilgili uzmanlar grubunun, akılcı ve yazılı bir yaklaşımla ortak görüşlerinin alınmasıdır. Bu teknik uzmanlardan oluşan bir grup içinde uzlaşma ve fikir birliğine varma çabası güden yapılandırılmış grup görüşme tekniğidir. Katılımcılar bir araya gelmeden, genelde mail yoluyla anket üzerinden görüş bildirirler. Katılımcılar anonim ve birbirinden habersizdir.
Kullanılan veri toplama tekniğine göre bilgilerin analiz edildiği aşamadır. Bu bölüm ayrıştırma, tanımlama, sıralama, bulguların yorumu, ihtiyacı ortaya çıkarmaya yönelik çalışmaları içerir. Tüm bilgiler gözden geçirilerek, sorunlar, koşullar ve yeni gelişmeler değerlendirilir.
Yukarıda açıklaması verilen ihtiyaç analizi aşaması aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Hazırlık aşaması
- B-) Bilgilerin toplanması aşaması
- Cevap C-) Bilgilerin analizi aşaması
- D-) Sonuçların analizi aşması
- E-) Keşfetme aşaması
Açıklama: Cevap C, bilgilerin analizi aşamasıdır. Bilgilerin analizi aşamasında kullanılan veri toplama tekniğine göre bilgiler analiz edilir. Bu bölüm ayrıştırma, tanımlama, sıralama, bulguların yorumu, ihtiyacı ortaya çıkarmaya yönelik çalışmaları içerir. Tüm bilgiler gözden geçirilerek, sorunlar, koşullar ve yeni gelişmeler değerlendirilir.
Olayların ve olguların ezberlenmek üzere ansiklopedik bir biçimde bir araya getirilmesinden öte yaşama alanlarının anlam taşıyan bölümlerinin aktif bir çabayla düzenlenmesine ne denilmektedir?
- A-) tasarım
- B-) ihtiyaç
- Cevap C-) içerik
- D-) teknik
- E-) bilgi
Açıklama: İçerik; olayların ve olguların ezberlenmek üzere ansiklopedik bir biçimde bir araya getirilmesi değil, fakat yaşama alanlarının anlam taşıyan bölümlerinin aktif bir çabayla düzenlenmesi olarak tanımlamaktadır.
Ulaşılmak istenen kazanımlar ile bireylerde var olan durumlar arasındaki farklara ne denmektedir?
- A-) içerik
- Cevap B-) ihtiyaç
- C-) bilgi
- D-) tasarım
- E-) teknik
Açıklama: Buna göre, ihtiyaç, ulaşılmak istenen kazanımlar ile bireylerde var olan durumlar arasındaki farklar olarak tanımlanabilir. Bu tanıma bağlı olarak ihtiyaçların belirlenmesi için öncelikle ulaşılmak istenen kazanımların ve bireylerin istenen özelliklerinin belirlenmesi gereklidir.
Ulaşılmak istenen kazanımlar ile bireylerde var olan durumlar arasındaki farkları tanımlayan kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Hedef
- Cevap B-) İhtiyaç
- C-) Beklenti
- D-) Yetersizlik
- E-) Sosyal uçurum
Açıklama: İhtiyaç, ulaşılmak istenen kazanımlar ile bireylerde var olan durumlar arasındaki farklar olarak tanımlanabilir. Bu tanıma bağlı olarak ihtiyaçların belirlenmesi için öncelikle ulaşılmak
istenen kazanımların ve bireylerin istenen özelliklerinin belirlenmesi gereklidir.
Yüksek düzeyde performans elde etmek için bir kuruluşun öngördüğü ihtiyaçlara ne denir?
- A-) algılanan ihtiyaç
- B-) açıklanan ihtiyaç
- C-) karşılaştırmalı ihtiyaç
- D-) normatif ihtiyaç
- Cevap E-) gelecekteki ihtiyaç
Açıklama: Beklenen ya da gelecekteki ihtiyaçlar: Yüksek düzeyde performans elde etmek için bir kuruluşun öngördüğü ihtiyaçlardır.

Ünite 2

1. Ne oldu?
2. Neden oldu?
3. Nerede oldu?
4. Tekrar olur mu?
5. Nasıl olmalıydı?
Yukarıdaki soru ifadelerinden hangileri normatif içerikte ne tür sorulara yanıt aranacağına ilişkindir?
- A-) I, II ve III
- B-) I ve II
- Cevap C-) II, IV ve V
- D-) III, IV ve V
- E-) II, III ve IV
Açıklama: EĞİTİM PROGRAMININ ÖGELERİ:
II, IV ve V
1. Ne zaman oldu?
2. İyi mi, yoksa kötü mü oldu?
3. Nasıl olmalıydı?
4. Kim yaptı?
5. Nerede oldu?
Yukarıdaki soru ifadelerinden hangileri, betimsel araştırmalarda yanıt aranacak soru türlerine örnek oluşturmaktadır?
- A-) I, II ve III
- B-) I, II ve IV
- C-) II ve IV
- D-) II ve V
- Cevap E-) I ve V
Açıklama: EĞİTİM PROGRAMININ ÖGELERİ
I ve V
Aşağıdakilerden hangisi betimsel içerikle ilgili doğru bir ifadedir?
- A-) Değer yargılarından, normlardan ve standartlardan oluşur.
- B-) İnsanların nasıl hareket etmesi gerektiğini açıklar.
- C-) İnsanların ne gibi tercihler yapması gerektiğini açıklar.
- D-) Nasıl, neden oldu, iyi mi oldu, kötü mü oldu gibi yorumlamaya açık sorulara yanıt aranır.
- Cevap E-) Nerede, ne zaman, ne oldu, kim yaptı gibi yanıtları net olan sorular araştırılır.
Açıklama: Betimsel içerik olgu ve ilkelerden oluşmaktadır. Gözlemi yapılabilen ya da sayılabilen olgu ve olayların dile getirilmesi olan betimsel içerikte kanunlara ve ilkelere yer verilmektedir. Betimsel içerik insanların ne yapması gerektiğini göstermez, yalnızca olgulara yer verir. Betimsel içerikte nerede, ne zaman, ne oldu, kim yaptı gibi yanıtları net olan sorular araştırılır.
Aşağıdakilerden hangisi bireylere kazandırılacak bir içerik tasarlanıp uygulanırken içerikte değerler bakımından dikkat edilmesi gereken hususlardan biri değildir?
- A-) Adalet, eşitlik, gerçeklik, vatanseverlik gibi birleştirici değerlere; özgürlük, farklılık gibi bireysel ve kamusal değerlere bağlı olma
- B-) Farklı kültürlerin kültüre katkıları, toplumlarda bulunan sosyal, ekonomik ve politik kurumların görevlerini değerlendirme
- C-) Uzlaşmazlıkları analiz ederken ve adalet, eşitlik gibi demokratik değerlerle ilgili yargıya varırken değer verme sürecini kullanma
- Cevap D-) Görsel, yazılı ve sözlü bilgi edinebilmek için çalışma, okuma, yazma, dinleme, konuşma becerileri geliştirme
- E-) İnsan ilişkilerinde sorumluluk duyma, işbirliği yapma, başkaları için kaygı duyma, açık fikirli olma ve yaratıcılığın önemini bilme
Açıklama: İçeriğin Yapısı
Görsel, yazılı ve sözlü bilgi edinebilmek için çalışma, okuma, yazma, dinleme, konuşma becerileri geliştirme
Aşağıdakilerden hangisi normatif içerikle ilgili doğru bir ifadedir?
- A-) Olgu ve ilkelerden oluşmaktadır.
- Cevap B-) İnsanların nasıl hareket etmesi, ne gibi tercihler yapması gerektiğini açıklar.
- C-) Gözlemi yapılabilen ya da sayılabilen olgu ve olayların dile getirilmesi normatif içerikle açıklanır.
- D-) İnsanların ne yapması gerektiğini göstermez, yalnızca olgulara yer verir.
- E-) Nerede, ne zaman, ne oldu, kim yaptı gibi yanıtları net olan sorular araştırılır.
Açıklama: Normatif içerik ise değer yargılarından, normlardan ve standartlardan oluşur. Bu içerik türü, insanların nasıl hareket etmesi, ne gibi tercihler yapması gerektiğini açıklar. Normatif içerikte nasıl, neden oldu, iyi mi oldu, kötü mü oldu, nasıl olsa daha iyi olurdu gibi yorumlamaya açık sorulara yanıt aranır.
Aşağıdakilerden hangisi “Ağaç” kavramını tanımlayan nesnelerden biri değildir?
- A-) yaprak
- B-) dal
- Cevap C-) bacak
- D-) gövde
- E-) kök
Açıklama: Kavramlar için olgu, olay ya da düşüncelerin benzerlik ve farklılıkları bakımından sınıflara ayrılmış biçimidir denilebilir. Örneğin “Ağaç” kavramı, kök, gövde, dal ve yaprakları olan nesneleri tanımlar. Kök, gövde, dallar ve yapraklar, ağacın ortak, ancak aynı zamanda ayırt edici özellikleridir.
Bilginin en somut ve izole edilmiş en küçük parçacıklarına ne denilmektedir?
- A-) değer
- B-) tutum
- Cevap C-) olgu
- D-) kavram
- E-) beceri
Açıklama: Olgular bilginin en somut ve izole edilmiş en küçük parçacıklarıdır.
Bilginin çok fazla olan özelliklerini algılayabilmede bireylere yardım eden etiketlere ne denilmektedir?
- A-) tutum
- B-) olgu
- C-) beceri
- Cevap D-) kavram
- E-) değer
Açıklama: Kavramlar, bilginin çok fazla olan özelliklerini algılayabilmede bireylere yardım eden etiketlerdir.
Bilgiyi elde etme ve kullanma sürecine ne denilmektedir?
- A-) olgu
- Cevap B-) beceri
- C-) değer
- D-) tutum
- E-) genelleme
Açıklama: Beceriler, bilgiyi elde etme ve kullanma sürecidir ve içerikte dikkate alınması gereken önemli bir unsurdur.
Bilimsel araştırmalar sonucu güvenilir bir biçimde oluşturulmuş bir sav, inanç ya da yargıya ne denmektedir?
- A-) teknik
- B-) eğitim
- C-) tasarım
- Cevap D-) bilgi
- E-) içerik
Açıklama: Bilgi: Bilimsel araştırmalar sonucu güvenilir bir biçimde oluşturulmuş bir sav, inanç ya da yargıdır.
Daha etkili, nitelikli bir yaşam tarzı ve bu yaşamın içinde yer alan etkinlikleri nitelikli kılan ‘program’ kavramının dört ögesi vardır. Aşağıdakilerden hangisi bunlardan biri değildir?
- A-) Amaç
- B-) İçerik
- C-) Öğretme-öğrenme
- Cevap D-) Kapsam
- E-) Değerlendirme
Açıklama: EĞİTİM PROGRAMININ ÖGELERİ
kapsam
Geniş bir anlatım ile bilginin en özet bir biçimde ifade edilişi olup kavramlar arasındaki ilişkileri ne açıklar?
- Cevap A-) genelleme
- B-) beceri
- C-) değer
- D-) tutum
- E-) olgu
Açıklama: Genellemeler, geniş bir anlatım ile bilginin en özet bir biçimde ifade edilişi olup kavramlar arasındaki ilişkileri açıklar.
Küresel ısınma nedeniyle iklimlerde ortaya çıkan değişiklikler sonucu bir ilde gerçekleşen toplam yağış miktarı için aşağıdakilerden hangisi içerik seçiminde göz önünde bulundurulacak ölçüttür?
- A-) İçerik doğrudan amaçla ilişkili mi?
- Cevap B-) İçerikte sunulan bilgi bilimsel açıdan doğru mu?
- C-) Sunulan içerik iyi düzenlenmiş ve sistematik mi?
- D-) Sunulan içerik öğrencilerin önceki öğrenmeleriyle ilişki kuruyor mu?
- E-) İçerikte temel ayrıntılar etkili bir şekilde gösteriliyor mu?
Açıklama: İÇERİK SEÇİMİ
İçerikte sunulan bilgi bilimsel açıdan doğru mu?
Olgu ve olayların ezberlenmek üzere ansiklopedik bir biçimde bir araya getirilmesi değil, yaşama alanlarının anlam taşıyan bölümlerinin etkin bir çabayla düzenlenmesine ne denilmektedir?
- A-) teknik
- B-) eğitim
- C-) tasarım
- D-) bilgi
- Cevap E-) içerik
Açıklama: İçerik, eğitim amaçları doğrultusunda belli ölçütler gözetilerek seçilen olgu, ilke, kavram ve genellemelerin sistematik bir biçimde düzenlenmesiyle oluşturulan ünite ya da konular biçiminde tanımlanabilir.
İlişkileri ve dünyayı anlamak için geliştirilen iletişim biçimine ne denilmektedir?
- A-) teknik
- B-) eğitim
- Cevap C-) tasarım
- D-) bilgi
- E-) içerik
Açıklama: Tasarım, ilişkileri ve dünyayı anlama üzerine kurulu bir iletişim biçimidir.
İçerik, geniş anlamıyla öğrenilecek olan bilgi dışında aşağıdakilerden hangileriyle birlikte düşünülmelidir?
- A-) Beceri, tutum, inanç
- B-) Yargı, beceri,inanç
- Cevap C-) Beceri, tutum, değer
- D-) Değer, inanç, tutum
- E-) Değer, inanç, beceri
Açıklama: İçeriğin Yapısı
Beceri, tutum, değer
İçerikte yer alan bilgiler, uyarıcılar kişinin bugünden yola çıkarak geçmişi tahmin etmesine, geleceğe yönelik kestirimlerde bulunmasına olanak tanıyorsa aşağıdakilerden hangi içerik düzenleme ilkesine uygundur?
- A-) Düzey
- B-) Soyutlama
- C-) Alıştırma
- Cevap D-) Vardama
- E-) Şema
Açıklama: İÇERİĞİN DÜZENLENMESİ
Vardama
İçerikte yer alan kavram, olgu ve olaylar iç içe yer alacak biçimde bir örüntü oluşturulmalıdır. Buna göre içerik seçiminde göz önünde bulundurulacak ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Doğru mu?
- B-) Tekrar yapılıyor mu?
- C-) Uygulanabilir mi?
- D-) Amaçlarla tutarlı mı?
- Cevap E-) Sistematik mi?
Açıklama: İÇERİK SEÇİMİ
Sistematik mi?
İçeriğin geçmiş yaşantılarla ilişkilendirilmesi, cümlede kullanma, özetleme, benzetim yapma, ilgili görsel oluşturma, soru oluşturma ve üretici not alma gibi teknikler aşağıdakilerden hangi stratejiye aittir?
- A-) Yineleme
- Cevap B-) Anlamlandırma
- C-) Örgütleme
- D-) Anlamayı izleme
- E-) Duyuşsal
Açıklama: İçerik Düzenlemede Öğrenme Stratejilerinden Yararlanma
Anlamlandırma
“Ankara’nın nüfusu İzmir’den daha fazladır”
Yukarıdaki ifade aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Kavram
- Cevap B-) Olgu
- C-) Genelleme
- D-) Değer
- E-) Analiz
Açıklama: İçeriğin Yapısı
Olgu

Ünite 3

“Bir hesap makinesi, sayıları semboller olarak kabul eder, matematiksel işlemleri uygular ve sonuçları gösterir. İnsanlar da
dil veya matematik gibi bilgi alanlarında sembollerle çalışırken, düşünsel işlemlerini kullanır ve sonuçları üretirler.” açıklaması aşağıdaki kuramlardan hangisi ile ilişkilendirilmektedir?
- A-) Gestalt kuramı
- Cevap B-) Bilgiyi işleme kuramı
- C-) Sosyal bilişsel öğrenme kuramı
- D-) Davranışçı öğrenme kuramı
- E-) Nörofizyolojik kuram
Açıklama: Örneğin, bir hesap makinesi, sayıları semboller olarak kabul eder, matematiksel işlemleri uygular ve sonuçları gösterir. İnsanlar da
dil veya matematik gibi bilgi alanlarında sembollerle çalışırken, düşünsel işlemlerini kullanır ve sonuçları üretirler. Bu nedenle, öğrenmeyi bir bilgisayarın çalışma prensibine benzetmek, bilgiyi işleme kuramının temelini oluşturur
“Koşullanma sürecinde, koşullu ve koşulsuz uyarıcıların yakın zaman aralıklarıyla sunulması” klasik koşullanmaya göre tasarlanan bir öğrenme sürecinde göz önünde bulundurulması ilkelerden hangisi ile ilgilidir?
- Cevap A-) Bitişiklik
- B-) Habercilik-Bilgilendiricilik
- C-) Pekiştirme
- D-) Sönme
- E-) Genelleme
Açıklama: Koşullanma sürecinde, koşullu ve koşulsuz uyarıcıların yakın zaman aralıklarıyla sunulması, “bitişiklik” olarak adlandırılır.
‘Koşullu uyarıcının tek başına artık koşullu tepkiye neden olmadığı bir öğrenme süreci’ aşağıdaki ilkelerden hangisiyle ilişkilidir?
- A-) Bitişiklik
- B-) Habercilik-Bilgilendiricilik
- C-) Pekiştirme
- Cevap D-) Sönme
- E-) Ayırt etme
Açıklama: Diğer ilkeler için S.70e bakınız.
Klasik koşullanmaya göre tasarlanan bir öğrenme sürecinde koşullanmanın meydana gelmesi ya
da önlenmesi için göz önünde bulundurulması gereken çeşitli ilkeler söz konusudur. Bunlar; Bitişiklik, Habercilik-Bilgilendiricilik, Pekiştirme, Sönme, KEndiliğinden Geri Gelme, Genelleme ve Ayırt Etme dir.
Sönme: Koşullu uyarıcının tek başına artık koşullu tepkiye neden olmadığı bir öğrenme sürecini tanımlar. Örneğin, koşulsuz uyarıcı (et) olmadan koşullu uyarıcı (ses) tek başına sunulduğunda, bir süre sonra koşullu tepkinin (salya akışı) azaldığı ve sonunda ortadan kaybolduğu gözlemlenir. Pavlov’un köpek deneylerinde, sesin uzun bir süre boyunca et sunulmadan verildiğinde, köpeklerin artık sese salya salgılamadıkları gözlemlenmiştir. Bu durum, sönme olarak adlandırılır ve koşullanmış tepkinin zayıfladığını veya kaybolduğunu gösterir.
Yukarıdaki görsel, Gestalt kuramı algısal örgütleme yasalarından hangisi ile ilgilidir?
- A-) Yakınlık Yasası
- B-) Devamlılık Yasası
- C-) Tamamlama Yasası
- Cevap D-) Şekil-Zemin İlişkisi Yasası
- E-) Basitlik Yasası
Açıklama: Şekil-Zemin İlişkisi: Algıladığımız sahneleri birbirine göre ayırt ederiz. Bir nesnenin ön planda (şekil) olduğunu ve diğer nesnelerin arka planda (zemin) olduğunu ayırt ederiz. Şekil ve zemin belirsiz olduğunda, algılayıcılar duyumsal deneyimlerini karşılıklı olarak önce bir yöne sonra da diğerine doğru düzenleyebilirler. Örneğin Şekil 3.6.’ da ya bir vazo (siyah) ya da iki yüz (beyaz) görürüz. Şekildeki yüzler ve vazonun her ikisi de aynı anda şekil olarak algılanmaz
Yukarıdaki görsel, Gestalt kuramı algısal örgütleme yasalarından hangisi ile ilgilidir?
- Cevap A-) Basitlik
- B-) Algısal değişmezlik
- C-) Tamamlama
- D-) Devamlılık
- E-) Benzerlik
Açıklama: Basitlik Yasası: Diğer ögeler eşit olduğu takdirde, basit, düzenli bir biçimde organize edilmiş şekilleri algılama eğilimindeyiz. Algıladığımız görsel şekilleri çoğunlukla düzensiz şekiller olarak görmektense, bir şekil üzerinden farklı kalıplarda görmeyi tercih ederiz.
Aşağıdakilerden hangisi Bilgiyi İşleme Kuramı nın cevap aradığı temel sorulardan biri değildir?
- A-) Birey, dış dünyadan yeni bilgileri nasıl edinir?
- B-) Kişi, yeni bilgileri nasıl anlar, analiz eder ve düşünce süreçlerine dahil eder?
- C-) Edinilen bilgi, uzun vadeli hafızada nasıl depolanır ve korunur?
- D-) Bilgi, ihtiyaç duyulduğunda nasıl geri çağrılır ve hatırlanır?
- Cevap E-) Öğrenme sürecinde pekiştireçler nasıl kullanılır?
Açıklama: S.89 daki dört temel soruyu inceleyiniz.
Bilgiyi işleme kuramı, öğrenme ve bilişsel süreçleri anlamaya odaklanan bir öğrenme kuramıdır. Amerikalı psikolog Jerome Bruner (1915-2016) tarafından geliştirilen bu kuram, bilişsel psikoloji ve bilişsel bilim alanlarından etkilenmiştir ve insanların bilgiyi nasıl işlediğini, anladığını, hatırladığını ve çözdüğünü açıklamaya çalışır. Bilgiyi İşleme Kuramı öğrenmeyi, özellikle insan zihni tarafından gerçekleştirilen işlemleri vurgulayarak açıklar. Bu kuramın temel özellikleri, öğrenme ve hafızaya ilişkin süreksiz ve çok aşamalı bakış açılarıdır.
Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Bilişsel Kuramın temel ilkelerinden değildir?
- A-) İnsanlar diğer insanları gözlemleyerek öğrenebilirler
- B-) İnsanlar, çevreleri ve kendi davranışları üzerinde kontrol sahibi olabilirler.
- Cevap C-) Öğrenme sonucunda, davranışlarda gözle görülür bir değişiklik olmalıdır.
- D-) İnsanlar, çevreleri ve kendi davranışları üzerinde kontrol sahibi olabilirler
- E-) Bilişsel süreçler, öğrenme sürecinde önemli bir rol oynar.
Açıklama: S.79 da ilkelerle ilgili açıklamalara yer verilmiştir.
Öğrenme, davranışlarda gözle görülür bir değişiklik olmadan da gerçekleşebilir. Yani, bireyler
gözlemledikleri davranışları hemen uygulamak zorunda değildirler
Aşağıdakilerden hangisi davranış kuramcılarından Watson’un savunduğu ilkelerden değildir?
- A-) Sadece gözlemlenebilir ve ölçülebilir davranışlar bilimsel olarak incelenebilir
- B-) Zihinsel süreçler (düşünce, duygu vb.) yerine davranışlar dikkate alınmalıdır.
- C-) Eğer bir köpek koşullanabiliyorsa bir bebek de koşullanabilir.
- D-) Bir uyarıcıya verilen tepki, o uyarıcıya karşı en son deneyimlenen ve en sık tekrarlanan tepki tarafından belirlenir.
- Cevap E-) Çocuklar doğuştan gelen içgüdülerle donatılmıştır.
Açıklama: Detaylı bilgi için S.72
Watson, çocukların yeteneklerini değil, çevrelerini ve eğitimlerini kontrol ederek onları farklı alanlarda uzmanlaşmış bireyler olarak yetiştirebileceğini iddia eder. Watson, davranışların çevresel koşullandırma yoluyla öğrenildiğini vurgulamıştır. İnsanlar, çevrelerinden gelen uyarıcılara tepki olarak davranışlarını şekillendirirler. Bu doğrultuda bireylerin davranışlarının büyük ölçüde çevresel faktörlerden etkilendiğini ve doğru şekilde düzenlenen ortamların istenen davranışların gelişmesini destekleyebileceğini öne sürmüştür (Schultz ve Schultz, 2001)
John B. Watson, çocuk gelişimini değerlendirirken dış çevreyi temel alır. O’na göre, çocuklar doğuştan gelen içgüdülerle donatılmamışlardır. Aksine, çevreleriyle etkileşimde bulunarak davranışlarını yapılandırırlar. Bu nedenle, bir çocuğun geleceği, büyüdüğü çevreye bağlıdır. Watson’un korkuları azaltmak için kullandığı deney, öğrencilere davranış öğretme veya istenmeyen davranışları engelleme, öğretmen-öğrenme sürecinde etkili bir şekilde kullanılabilir
Aşağıdakilerden hangisi öğrenme kuramlarının kullanım amaçları arasında yer almaz?
- A-) Ders planlarının hazırlanmasına rehberlik eder.
- B-) Öğrencilerin davranışları ve öğrenme süreçlerini anlamayı sağlar.
- Cevap C-) Tek tip / standart içerik üretimini sağlar.
- D-) Eğitim kalitesini artırmaya yönelik uygulamaları şekillendirmede yardımcı olur.
- E-) Eğitim alanındaki araştırmaları yönlendirir.
Açıklama: Farklı öğrenciler farklı öğrenme tarzlarına ve hızlarına sahip olabilir. Bu bireysel farklılıkları anlamak ve öğrencilere kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimleri sunmak için kullanılır.
Bir organizmanın çevresel uyaranlar arasındaki ilişkileri öğrenerek belirli bir tepkiyi kazanması sürecini tanımlayan öğrenme türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Edimsel Koşullanma
- Cevap B-) Klasik Koşullanma
- C-) Bitişiklik
- D-) Bağlaşımcılık
- E-) Yapılandırmacılık
Açıklama: Detaylı bilgi için sayfa 68i inceleyiniz
Klasik koşullanma, bir organizmanın çevresel uyaranlar arasındaki ilişkileri öğrenerek belirli bir tepkiyi kazanması sürecini tanımlayan bir öğrenme türüdür. Bu tür öğrenme, Ivan Pavlov’un ünlü deneyleriyle öne çıkmıştır.
Bir sesin yemek geleceğini işaret ederek köpeğin sese karşı koşullanmasına yardımcı olması klasik koşullanma ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
- A-) Bitişiklik
- Cevap B-) Habercilik-Bilgilendiricilik
- C-) Pekiştirme
- D-) Genelleme
- E-) Ayırt etme
Açıklama: Habercilik-Bilgilendiricilik: Klasik koşullanma sürecinin başarılı olabilmesi için koşullu uyarıcının, gelecekte ne olacağını haber verir nitelikte
olması gerekmektedir. Bu, önce koşullu uyarıcının ardından koşulsuz uyarıcının sunulmasını gerektirmektedir. Örneğin, bir sesin yemek geleceğinin bir işareti olması, köpeği sese karşı koşullanması için yardımcı bir etken olabilir. Bu şekilde, gelecekteki
olayları haber veren bir koşullu uyarıcı, koşullanma sürecini kolaylaştırabilir.
Edimsel koşullanmada yeni bir davranış öğretilirken kullanışlı olan, ancak davranış öğrenildikten
sonra daha az sıklıkla kullanılması önerilen pekiştireç uygulaması hangisidir?
- Cevap A-) Sürekli pekiştirme
- B-) Sabit zaman aralıklı pekiştirme
- C-) Sabit Oranlı Pekiştirme
- D-) Değişken Zaman Aralıklı Pekiştirme
- E-) Değişken Oranlı Pekiştirme
Açıklama: Diğer pekiştirme uygulamalarının detayları için S.76 yı inceleyiniz.
Sürekli Pekiştirme: Davranış her zaman pekiştirilir. Yeni bir davranış öğretilirken kullanışlıdır, ancak davranış öğrenildikten sonra daha az sıklıkla kullanılmalıdır
John B. Watson ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Amerikalı bir psikologdur ve davranışçılığın kurucularından biridir.
- B-) “Davranışçı Görüşe Göre Psikoloji” makalesi davranışçı psikolojinin manifestosu olarak görülür.
- C-) En ünlü çalışmalarından biri “Küçük Albert Deneyi”dir.
- D-) Öğrenme ve reklamcılık alanlarında çalışarak psikoloji alanına önemli katkılarda bulunmuştur.
- Cevap E-) Pavlov’un koşullu refleksle ilgili görüşlerini kabul etmemiştir.
Açıklama: Watson, Pavlov’un koşullu refleksle ilgili görüşlerini model alarak klasik koşullanmayı, insanın refleksif olmayan karmaşık davranışlarının öğretilmesinde de kullanabilecek temel bir yapı olarak görmüştür (Bower ve Hilgard, 1981). Bu görüşe göre Watson, eğer bir köpek koşullanabiliyorsa bir bebeğin de koşullanabileceğini öne sürmüş ve ünlü Küçük Albert Deneyi’ni gerçekleştirmiştir.
Klasik koşullanma tartışmalarında sıkça kullanılan terimlerden “koşulsuz tepki”nin kısaltması aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) CR
- B-) CS
- C-) UCS
- Cevap D-) UCR
- E-) USC
Açıklama: Klasik koşullanma tartışmalarında sıkça kullanılan terimler, genellikle kısaltmalarla ifade edilir. Bu terimler, koşullu ve koşulsuz uyarıcı ile koşullu ve koşulsuz tepkiyi temsil eder. Koşullu uyarıcı ve koşullu tepki sırasıyla CS (Conditioned Stimulus) ve CR (Conditioned Response) olarak kısaltılır. Koşulsuz uyarıcı ve koşulsuz tepki ise sırasıyla UCS (Unconditioned Stimulus) ve UCR (Unconditioned Response) olarak kısaltılır.
Köpeğin etten önce verilen zil sesi ile benzer bir ses işittiğinde, salya akışı göstermesi klasik koşullanma ilkelerinden hangisi ile ilgilidir?
- A-) Bitişiklik
- B-) Habercilik-Bilgilendiricilik
- Cevap C-) Genelleme
- D-) Ayırt etme
- E-) Pekiştirme
Açıklama: Genelleme: Bir organizmanın koşullu tepkisi, koşullu uyarıcı olan sese benzer uyaranlara karşı da gösterilmektedir. Pavlov’un deneylerinde, bir köpeğin belirli bir koşullu uyarıcıya (örneğin, belirli bir tonlama veya frekansta bir zil sesi) verdiği tepkiyi düşünelim. Bu koşullu uyarıcıyla ilişkilendirilen belirli bir koşullu tepki (örneğin, salya akışı) meydana gelir. Genelleme ilkesi, bu koşullu tepkinin, asıl uyarıcıya benzer diğer uyaranlara da yayılma eğiliminde olduğunu gösterir. Yani, köpek aynı frekansta farklı bir zil sesi duyduğunda veya benzer bir sesi işittiğinde, aynı tepkiyi (salya akışı) gösterebilir. Bu ilke, öğrenmenin ve koşullanmanın, benzer uyaranlar arasında da geçerli olabileceğini gösterir. Genelleme ilkesi, hayvanların ve insanların öğrendikleri tepkilerin, benzer durumlar veya uyaranlar karşısında da geçerli olabileceğini anlamamıza yardımcı olur.
Pavlov’un köpekler üzerinde yaptığı ünlü koşullandırma deneyinde aşağıdakilerden hangisi koşulsuz uyarıcıdır?
- A-) Sesle veya ışıkla eşleştirilmeden önce yiyeceğin ortaya çıkardığı salya
- B-) Henüz yiyecekle ilişkilendirilmemiş ses ya da ışık
- C-) Köpeğe tek başına ses verildiğinde meydana gelen salya salgılama
- Cevap D-) Sesle eşleştirilmeden önce verilen yiyecek ya da ekşi tat
- E-) Yiyecekle ilişkilendirilmiş ses ya da ışık
Açıklama: Detaylı bilgi için S. 69
Pavlov ilk olarak metronomla ses vererek köpeğin tepkisini ölçmüştür. Köpek bu uyarıcıya sadece kulaklarını dikerek başını çevirmiştir. Sonrasında ise et tozu içeren bir yiyecek verilmiştir. Ses ile eti birkaç kez art arda verdikten sonra artık sesi tek başına verdiğinde de köpeğin salya tepkisi gözlemlenmiştir.
Bu deneyde salyayı ortaya çıkarmadaki etkinlik herhangi bir ön eğitime bağlı olmadığından, yiyecek
ya da ekşi tat koşulsuz uyarıcı olarak adlandırılmıştır. Bu bağlamda koşulsuz uyarıcı, organizma için tepkinin otomatik meydana geldiği doğal bir uyarandır. Yiyeceğin ortaya çıkardığı salyaya ise koşulsuz tepki adı verilmiştir. Koşulsuz tepki, koşulsuz uyaranın organizmada meydana getirdiği otomatik ve doğal tepkidir. Ses tonu ya da ışık henüz yiyecek ile ilişkilendirilmeden önce, köpek için nötr bir uyarıcıdır. Ses tonu ya da ışığın salya salgılamasını sağlamadaki etkinliği yiyecek sunumuyla birkaç kez eşleştirilmesinden sonra bu uyaran koşullu uyarıcı olarak adlandırmıştır.
Sonunda köpeğe tek başına ses verildiğinde meydana gelen salya salgılama tepkisi ise koşullu tepkidir. Böylece, özellikleri önceki eğitime bağlı olmayan uyaran ve tepkiler koşulsuz, özellikleri ancak eğitimden sonra ortaya çıkan uyaran ve tepkiler ise koşullu olarak adlandırılmıştır (Slavin, 1986; Gibson ve Chandler, 1988).
Sosyal bilişsel kuramın temel ilkeleri ile ilgili verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Bireyler yaşlarına uygun davranışları öğrenme ve uyum sağlama eğilimindedirler.
- B-) İnsanlar, çevreleri ve kendi davranışları üzerinde kontrol sahibi olabilirler.
- Cevap C-) Öğrenmenin gerçekleşme koşulu davranışlarda gözle görülür bir değişiklik olmasıdır.
- D-) Gözlem sırasında modelin davranışları zihinsel olarak kodlanır.
- E-) İnsanlar diğer insanları gözlemleyerek öğrenebilirler.
Açıklama: Sosyal bilişsel kuramın temel ilkeleri şu şekilde açıklanabilir (Bandura, 1977; Karataş ve Öztürk, 2009; Morgan, 2007; Watson, 2013):
• İnsanlar diğer insanları gözlemleyerek öğrenebilirler. Bireyler, çevrelerindeki insanları takip ederek yeni davranışları öğrenme yeteneğine sahiptirler.
• Gözlem sırasında modelin davranışları zihinsel olarak kodlanır. Bu kodlar, ilerleyen zamanlarda benzer davranışlar sergileme konusunda bireylere rehberlik edebilir.
• Öğrenme, davranışlarda gözle görülür bir değişiklik olmadan da gerçekleşebilir. Yani, bireyler gözlemledikleri davranışları hemen uygulamak zorunda değildirler.
• Bilişsel süreçler, öğrenme sürecinde önemli bir rol oynar. Bu süreçler, davranışların öğrenilmesi ve uzun süreli belleğe aktarılması sürecinde etkilidir. Sosyal öğrenme, bu bilişsel süreçlerle gerçekleşir.
• İnsanlar, çevreleri ve kendi davranışları üzerinde kontrol sahibi olabilirler. Bireyler, kendi davranışlarını düzenleme yetisine sahiptirler.
• Yaş ilerledikçe, toplumun beklentileri ve sosyal çevrenin değişiklikleri, öğrenme sürecini etkilemeye devam eder. Bireyler yaşlarına uygun davranışları öğrenme ve uyum sağlama eğilimindedirler.
Öğrenmenin beyin ve sinir sistemi üzerindeki etkilerini araştırarak, öğrenme süreçlerini biyolojik ve nöral faktörlerin ışığında açıklamaya çalışan kuram hangisidir?
- A-) Davranışçı Kuram
- B-) Gestalt Kuramı
- Cevap C-) Nörofizyolojik Kuram
- D-) Sosyal Bilişsel Kuram
- E-) Yapılandırmacı Kuram
Açıklama: S.92 yi inceleyiniz.
Nörofizyolojik öğrenme kuramı, öğrenme süreçlerini nörolojik ve fizyolojik düzeyde inceleyen bir öğrenme kuramıdır. Bu kuram, öğrenmenin beyin ve sinir sistemi üzerindeki etkilerini araştırarak, öğrenme süreçlerini biyolojik ve nöral faktörlerin ışığında açıklamaya çalışır. Yapılan araştırmalarda elde edilen
bulgular doğrultusunda insan beyninin çalışma prensibini keşfetmeden öğrenmenin tam olarak anlaşılamayacağı görüşü benimsenmiştir (Özden, 2003). Bu doğrultuda öğrenmenin ne olduğunu anlamak için
öğrenme sırasından insan beyninde ne tür fizyolojik ve kimyasal değişimlerin yaşandığını keşfetme çabası önem kazanmıştır.
Öğrenmeyi ve algıyı anlamak için bireyin deneyimlerini bütünsel, yapısal ve anlam odaklı bir perspektifle inceleyen kuram hangisidir?
- Cevap A-) Gestalt Kuramı
- B-) Davranışçı Kuram
- C-) Sosyal Bilişsel Kuram
- D-) Yapılandırmacı Kuram
- E-) Nörofizyolojik Kuram
Açıklama: Detaylı bilgi için S. 83
Gestalt kuramı, bilişsel psikolojinin bir dalı olarak ortaya çıkmış olan ve insan algısını, öğrenmeyi ve problem çözme süreçlerini anlamak için kullanılan bir psikoloji kuramıdır. “Gestalt” kelimesi Almancada “şekil”, “biçim” veya “görüntü” anlamına gelir. Gestalt Kuramı, öğrenmeyi ve algıyı anlamak için bireyin
deneyimlerini bütünsel, yapısal ve anlam odaklı bir perspektifle incelemektedir
İçerik sunumunda Sosyal Bilişsel Kuramdan yararlanan bir kullanıcı aşağıdakilerden hangisine özellikle dikkat eder?
- A-) Katılımcıların sergiledikleri davranışlar takip edilir ve olumlu geri bildirimler, ödüller veya düşük riskli cezalandırma stratejileri kullanılarak pekiştirmeler yapılır.
- B-) Her davranış ayrıntılı bir şekilde açıklanarak katılımcıların ne yapmaları gerektiği tam olarak anlatılır.
- C-) İstenilen davranışları teşvik etmek için pekiştirme ve ödüllendirmeden faydalanılır.
- D-) Öğrenme deneyimi görsel, işitsel ve dokunsal öğeler kullanılarak zenginleştirilerek öğrenme daha etkili hale getirilir.
- Cevap E-) Katılımcılara konuyla ilgili rol modeller sunarak veya birebir yaşanmış örnekleri onlarla paylaşarak bilgiyi daha iyi anlamaları ve öğrenmeleri sağlanır.
Açıklama: Diğer kuram ilkeleri için tüm ünitedeki içerik sunumunda dikkat edilecek ilkeler incelenmelidir.
A, B ve C seçenekleri davranışsal kuram, D seçeneği ise Gestalt kuramı ile özellikle ilişkili ilkelerdir.

Ünite 4

” ………….., duyu organlarını harekete geçiren birdış uyaranın sinirler aracılığıyla sinir merkezine iletilmesi sonucunda meydana gelen dolaysız zihinsel ürün olarak tanımlanabilir.”
Yukarıdaki cümlede boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) Duyum
- B-) Durum
- C-) Duygu
- D-) Dumur
- E-) Durugörü
Açıklama: Alıntılanan cümlede boşluğa gelen kelime duyumdur. Doğru yanıt A’dır.
Ayşe, okul öncesi çağındaki çocuklara sabahları el yüz yıkama ve yemekten sonra diş fırçalama davranışlarını öğretmek için bu davranışları çizim tekniği ile resimleyerek bir hikaye haline getirmiştir. Bu örnekte, Ayşe, görsel öğe oluşturmada aşağıdaki tekniklerden hangisini kullanmıştır.
- Cevap A-) İllüstrasyon
- B-) Grafik
- C-) Tablo
- D-) Fotoğraf
- E-) İkon
Açıklama: Sözel unsurları görsel olarak betimleyen çizim tekniğine illüstrasyon ismi verilir. Bir resimleme tekniği olan illüstrasyon, geleneksel çizim ve boya malzemelerinin yanı sıra, fotoğraf, kolaj ve bilgisayar teknikleri ile de üretilebilir.
Aşağıdakilerden hangisi Gestalt algılama ilkeleri arasında yer almaz?
- A-) Yakınlık
- B-) Benzerlik
- C-) Süreklilik
- D-) Basitlik
- Cevap E-) Doğruluk
Açıklama: Doğruluk, bir Gestalt algılama ilkesi değildir. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi bir algıyı yansıtmaktadır?
- A-) Yüzeye dokunmak
- B-) Tat almak
- C-) Havayı koklamak
- D-) Önünü görmek
- Cevap E-) Korkunç bir ses duymak
Açıklama: Dış dünyadan gelen bildirimlerin yorumlanışı ve anlatımlı duruma geliş sürecine “algı” denir. E şıkkında sesin korkunç olarak yorumlanması söz konusudur.
Aşağıdakilerden hangisi bir gösterge türüdür?
- A-) Yakınlık
- Cevap B-) İkon
- C-) Renk
- D-) Zemin
- E-) Şekil
Açıklama: Gösterge türleri, ikon, işaret ve simge’dir. Doğru yanıt B’dir.
Aşağıdakilerden hangisi grafik tasarım işlevlerinden biri değildir?
- A-) Bilgilendirme
- B-) Yönlendirme
- C-) Dikkat çekme
- D-) Açıklama
- Cevap E-) Reddetme
Açıklama: Reddetme bahsedilen işlevlerden biri değildir. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi tasarımda bulunması beş temel ilkeden biridir?
- Cevap A-) Görsel hiyerarşi
- B-) Görsel heterarşi
- C-) Duyusal oran
- D-) Çizgisel yapı
- E-) Kavramsal çerçeve
Açıklama: Görsel hiyerarşi beş temel ilkeden biridir. Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi tasarımı oluştururken kullanılması gereken bileşenlerden biri değildir?
- A-) Nokta
- B-) Çizgi
- C-) Ton
- D-) Renk
- Cevap E-) Kavram
Açıklama: Kavram bu bileşenlerden biri değildir. Doğru yanıt E’dir.
Bir kitaptaki görselde, üzerinde mor renkli elmalar ve pembe renkli yapraklar olan bir ağaç çizilmiştir. Bu bilgiye göre, bu görselin renkleri hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- A-) Amacına uygun kullanılmıştır.
- B-) Okuyucunun bilişsel seviyesine uygundur.
- C-) Çoğunluk için ilgi çekicidir.
- Cevap D-) Gerçeği yansıtmamaktadır.
- E-) Dengeli kullanılmıştır.
Açıklama: Rengin şiddeti nesnelerin biçimini algılamada etkili bir özelliktir. Bir öğretim içeriğinde metnin anlaşılmasına destek veren görsellerde renk kullanımında dikkat edilmesi önerilen bazı kurallar vardır;
• Kullanılan renkler gerçeği yansıtmalı, orijinaline en yakın renkler kullanılmalıdır.
• Rengin doğru kullanımı grafik ya da illüstrasyon gibi görselleştirmelerde ayrıntıları birbirinden ayırmaya yardım etmelidir. Örneğin zemin ve nesne rengi arasında fark oluşturmak nesnenin daha kolay anlaşılmasını sağlayacaktır.
• Renk, okuyucunun ilgisini çekmeli ama konudan uzaklaştırmamalıdır.
• Zıt renkler ya da sıcak-soğuk renkler denge ve ahenk içinde kullanılmalıdır.
Bir kuramın da adı olan ve Almanca’da düşünce veya organizasyon anlamına gelen kelime aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Gemeinschaft
- B-) Gesselschaft
- Cevap C-) Gestalt
- D-) Gestapo
- E-) Gereichst
Açıklama: Bu Almanca kelime Gestalt’dir. Doğru yanıt C’dir.
Bir kutunun içinde aynı büyükte 10 top bulunmaktadır. Bu toplardan 9 tanesi kırmızı, bir tanesi mor renklidir. Kutuyu açan kişinin 9 topu bir bütünlük içinde algılayıp, mor topu diğerlerinden ayırarak algılaması Gestalt ilkelerinden hangisinin devreye girmiş olduğunu gösterir?
- A-) Yakınlık
- Cevap B-) Benzerlik
- C-) Tamamlama
- D-) Süreklilik
- E-) Basitlik
Açıklama: Gestalt kuramı, bireyin birbirine benzeyen uyarıcıları gruplayarak algılama eğiliminde olduğunu kabul eder (Erdal, 2015). Bu benzerlik biçim benzerliği olabileceği gibi, parlaklık, renk, ölçü, yön veya hız gibi niteliklerin benzerliği de olabilir. Nesnelerin bir ritimde tekrarlı kullanımı zihinde bir motif ya da bütün algısı oluşturur. Örneğin siyah topların olduğu bir havuzda tek bir tane yeşil top onlardan ayrılır ama diğer siyah topları birbirlerine benzedikleri için bütün olarak algılarız.
Bir okulda kız öğrenciler ve erkek öğrencilerin okuldaki akademik, sportif ve sosyal etkinliklere katılım tercihleri araştırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarını ailelere sunmak amacıyla akademik etkinliklerin beyaz, sportif etkinliklerin turuncu ve sosyal etkinliklerin mor renk ile gösterildiği dilimli bir görsel oluşturulmuştur. Bu görsel üzerinde erkek öğrencilerin oranları için yeşil renkli dilimler kız öğrencilerin oranları için kırmızı renkli dilimler kullanılmıştır. Bu örnekteki görselin türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Çizgi grafik
- B-) Sütun grafik
- C-) Harita
- Cevap D-) Daire grafik
- E-) Tablo
Açıklama: Veriler arasındaki ilişkilerin çizgilerle gösterildiği grafiklere çizgi grafikler, yükseklikleri ile ayırt edilen, insan sayıları gibi süreksiz veriler için kullanılan grafiklere sütun grafikler, daire içindeki dilimlerin büyüklükleri ile verilerin birbirinden ayrıldığı grafikler daire grafiklerdir.
Bir toplantı salonunda katılımcılar sırayla ve aralarında hiç boşluk bırakmadan salondaki sandalyelere oturmuştur. Sonradan gelen üç kişi ise en sona geçmiş, oturanlarla aralarında beş sandalye boşluk bırakmış ve kendi aralarında herhangi bir boş sandalye bırakmadan yan yana, üç sandalyeye oturmuştur. Toplantıya liderlik eden yöneticinin diğer katılımcılarla arasına boşluk bırakan ancak kendi aralarında boşluk bırakmayan bu üç katılımcıyı birbiri ile ilişkili algılaması Gestalt ilkelerinden hangisinin devreye girdiğini göstermektedir?
- A-) Benzerlik
- B-) Süreklilik
- C-) Tamamlama
- Cevap D-) Yakınlık
- E-) Basitlik
Açıklama: Organizma bir alandaki nesneleri birbirine olan yakınlıklarına göre gruplandırarak algılar. Gestalt kuramının yakınlık yasasına göre zihin, mesafe olarak birbirine yakın duran nesneleri tek bir parça olarak algılama eğilimindedir. Nesneler arasındaki mesafe azaldıkça bir gruba ait olma algısı artar.
Bir çizgi veya eğri üzerinde düzenlenmiş unsurların, çizgi veya eğri üzerinde olmayan unsurlara göre daha ilişkili olarak algılandığını ifade eden Gestalt prensibi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Basitlik
- B-) Benzerlik
- C-) Yakınlık
- D-) Tamamlama
- Cevap E-) Süreklilik
Açıklama: İçgüdüsel olarak, insan bir nehir, yol ya da çizginin ilerlemesini takip eder ve farklı bir şey görene kadar bu yönde bakma eğilimindedir. Bu sayede aynı yöndeki noktalar, çizgiler bir süreklilik içinde gruplandırılarak algılanır. Belirli bir düzen ve süreklilik gerektiren öğrenme yaşantıları, algıdaki bütünlük kavramı ile süreklilik ilkesi bağlantılı olduğu için daha kalıcı bir şekilde algılanmaktadır.
En etkili öğrenme aşağıda belirtilen duyulardan hangisi ile gerçekleşir?
- A-) Dokunma
- B-) Tatma
- C-) Duyma
- Cevap D-) Görme
- E-) Koklama
Açıklama: En etkili öğrenme görme ile gerçekleşir. Doğru yanıt D’dir.
Gestalt kuramında algılama ilkelerini ortaya koyan kişi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Werthanschaft
- B-) Wersteht
- C-) Weimer
- Cevap D-) Wertheimer
- E-) Worter
Açıklama: Kişinin adı Wertheimer’dir. Doğru yanıt D’dir.
Görsel okuryazarlık aşağıdaki becerilerden hangi ikisi ile gerçekleştirilmektedir?
- A-) Görme ve okuma
- B-) Okuma ve duyma
- Cevap C-) Anlama ve anlatma
- D-) Okuma ve anlama
- E-) Duyma ve anlama
Açıklama: Görsel okuryazarlık bir çeşit anlama ve anlatma becerisidir. Bu beceri görselleri kullanarak çevremizle iletişim kurmamızı sağlar.
Sözel unsurları görsel olarak betimleyen çizim tekniğine ……………… ismi verilir.
Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) İllustrasyon
- B-) Karakter analizi
- C-) Serimleme
- D-) Katışım
- E-) Dönüt
Açıklama: Cümledeki eksik kelime illüstrasyondur. Doğru yanıt A’dır.
Öğrencilerin hazırlamaları gereken bir ödevde, tabloların sayfadaki konumu ve büyüklüğü ile ilgili oranlar verilmiştir. Bu oranları dikkate almadan tablo hazırlayan öğrencilerin ödevlerinin geçersiz olacağı söylenmiştir. Bu örnekte, görsel öğelerin sayfada kullanımında, aşağıdaki faktörlerden hangisinin önemi vurgulanmaktadır?
- A-) Çizgiler
- B-) Yüzey
- C-) Renk
- D-) Doğal dinamikler
- Cevap E-) Boyut
Açıklama: Sayfa tasarımında kullanılan illüstrasyon, grafik, diyagram ya da fotoğraf gibi öğeler görsel malzeme olarak adlandırılır. Sayfa üzerinde bu görsellerin doğru şekilde yer alması için belli bir hiyerarşiye uyulması gerekir. Bu düzen için etken unsurlar şunlardır;
• Görselin boyu ve kapladığı alan
• Görselin renk yoğunluğu ve koyu-açık değerleri
• Görselin kendi doğal dinamiği
• Renk değerleri
İlkokulda görev yapan Ahmet öğretmen, öğrencilerine yarım ve bütün kavramlarını öğretmek amacıyla derse bir elma getirmiştir. Elmayı öğrencilerinin gözü önünde önce ikiye bölmüş ve Bu parçaların her birine yarım denildiğini anlatmıştır. Daha sonra da bu yarımları birleştirip, bir bütünü elde ettiğini göstermiştir. Bu örnekte somut işlemler dönemindeki öğrencilere, soyut bir konu olan yarım ve bütün kavramlarını anlatmak için elma sembolünün kullanıldığı görülmektedir. Burada kullanılan sembol seçiminde dikkate alınan faktörler aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
- A-) Öğretmenin yaşı ve eğitim düzeyi
- Cevap B-) Öğrencilerin yaşı ve bilişsel düzeyi
- C-) Okulun fiziksel yapısı ve olanakları
- D-) Öğretmenin bilişsel düzeyi ve sınıftaki öğrenci sayısı
- E-) Sınıftaki öğrenci sayısı ve okulun olanakları
Açıklama: Semboller eğitsel bir içerikte kullanılan görsel öğelerden biridir. Böyle bir zeminde yer alırken anlaşılması kolay, stilize edilmiş ya da en yalın biçimiyle kullanmanın iyi olacağı söylenebilir. Sembolün tam olarak hangi bağlamda sunulduğu, bilgi metninin anlaşılmasında ne kadar önemli olduğu, o metnin hedef kitlesinin yaş aralığı ve bilişsel düzeyi sembollerin nasıl tasarlanması ve kullanılması gerektiğinin belirlenmesinde dikkat edilmesi gereken hususlardır.

Ünite 5

1. Bağlantıcı Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler (cKAÇD) çoğunlukla ağ-tabanlı, üniversiteler bünyesinde kurulan ve akademisyenlerin yürütücülüğünde işlenen dersleri ele almaktadır.
2. (xKAÇD) Kitlesel Katılımlı ve Genişletilmiş KAÇD’ler, geleneksel çevrim içi öğrenmenin platformlar aracılığı ile sunulmasına odaklanmaktadır.
3. Coursera ve EdX gibi platformlar cKAÇD’lere örnektir.
4. xKAÇD ile öğrenenlerin aldıkları derslere devam sağlamamasındaki, dersi bırakmasındaki oran oldukça gerilemekle birlikte öğrenenlerin memnuniyetlerinde artış yaşanmaktadır.
Yukarıda Kitlesel Açık Çevrimiçi Derslerle ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?
- Cevap A-) I ve II
- B-) II ve III
- C-) I ve III
- D-) III ve IV
- E-) I, II, III ve IV
Açıklama: KAÇD’ler temelde üç ayrı model olarak ele alınmaktadır. Bunlar xKAÇD, cKAÇD ve hKAÇD
olarak üçe ayrılmaktadır. cKAÇD olarak isimlendirilen ve bağlantıcılık (Connectivism) felsefesinin
ön planda olduğu Bağlantıcı Kitlesel Açık Çevrim İçi Dersler, çoğunlukla ağ-tabanlı, üniversiteler
bünyesinde kurulan ve akademisyenlerin yürütücülüğünde işlenen dersleri ele almaktadır. Bu KAÇD türünde akran öğrenmesi ve bireylerin etkileşim içerisinde olması ön plandadır. xKAÇD olarak nitelendirilen Kitlesel Katılımlı ve Genişletilmiş (Extended) KAÇD’ler, geleneksel çevrim içi öğrenmenin platformlar aracılığı ile sunulmasına odaklanmaktadır. xKAÇD’lerin temelinde yükseköğretim kurumları, içerik geliştiriciler, konu uzmanları ve teknoloji hizmeti sağlayıcıları
arasında kurulan iş birlikleri bulunur. Günümüzde en yaygın xKAÇD platformları arasında küresel
çapta birçok üniversitenin yer aldığı Coursera ve EdX gibi platformlar örnek gösterilebilmektedir. hKAÇD ile öğrenenlerin aldıkları derslere devam sağlamamasındaki, dersi bırakmasındaki oran oldukça gerilemekle birlikte öğrenenlerin memnuniyetlerinde artış yaşanmıştır.
1. Dijital bir öykü, geleneksel hikâye anlatımı ile çokluortam teknolojisinin kullanımı arasında bir
birleşimdir.
2. Dijital öyküleme yaz, senaryo geliştir, öykü panosu oluştur, kaynakları bul, yarat ve paylaş olarak belirli adımları içeren bir süreçtir.
3. Dijital öyküler, konu alanına göre kişisel veya anlatı öyküleri, bilgi veren veya talimat veren öyküler ve tarihi olayları yeniden anlatan öyküler olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır.
4. Prezi kullanıcıların fotoğraflar, videolar ve müzikler ekleyerek bulut tabanlı animasyon, video ve dijital öykü oluşturabilecekleri bir yazılımdır. Yukarıda verilenlerden hangileri yanlıştır?
- A-) II ve III
- B-) I ve IV
- Cevap C-) Yalnız IV
- D-) I, II ve III
- E-) I, II, III ve IV
Açıklama: Animoto, kullanıcıların fotoğraflar, videolar ve müzikler ekleyerek bulut tabanlı animasyon, video ve dijital öykü oluşturabilecekleri bir yazılımdır.
1. Kullanıcıyla etkileşime girmeyen, yalnızca görsel ögeler ve metinden oluşan sayfaları içermektedir.
2. İnsanlar doğrudan kaynağa giderek bilgi alabilirler.
3. Belgelerin web’idir.
Yukarıda web 1.0 ile ilgili verilenlerden hangisi doğrudur?
- A-) Yalnız I
- B-) Yalnız II
- C-) Yalnız III
- D-) I ve II
- Cevap E-) I, II ve III
Açıklama: Belgelerin Web’i olarak da adlandırılan Web 1.0, kullanıcıyla etkileşime girmeyen, yalnızca görsel ögeler ve metinden oluşan sayfaları içermektedir. İnsanlar doğrudan kaynağa giderek bilgi alabilirler. Web 1.0, web siteleri, bloglar ve çevrim içi videolar da dahil olmak üzere dijital içeriğin oluşturulmasını ve dağıtılmasını sağlamıştır.
Authorware, Articulate, Captivate, Coursebuilder, Lector, SharePoint ve Breeze gibi yazılımların ortak özeliği aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Proje yönetimi programıdırlar
- B-) Telif hakkı tespiti için kullanıcılara yardımcı olurlar
- C-) Bilgisayarları virüslerden korurlar
- Cevap D-) E-öğrenme içeriği oluşturmaya yardımcı olurlar
- E-) Vektörel tasarım yaparlar
Açıklama: Çeşitli e-öğrenme yazma araçları mevcuttur; bunlar arasında Authorware, FrontPage, Articulate, Captivate, Coursebuilder, Lector, SharePoint, InDesign, Breeze, Flash Powerpoint, PageMaker, RoboHelp, Dreamweawer bulunur. Doğru yanıt D’dir.
Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- A-) Twitter (şimdiki adıyla X) - Mikroblog
- B-) Youtube - Karma içerik
- C-) Labster - Simulasyon
- Cevap D-) Sakai - Metaverse
- E-) JigSpace - Artırılmış Gerçeklik
Açıklama: Sakai açık kaynak kodlu öğrenme yönetim sistemidir.
Aşağıdakilerden hangisi “eğitimde fırsat eşitliği” ilkesinin güçlenmesinin sonuçlarından biri olarak görülebilir?
- A-) Eğitimde teknolojinin kullanılması
- B-) Eğitim programlarının çeşitlenmesi
- C-) Temel eğitim süresinin uzaması
- D-) Fen bilimlerine dayalı eğitimin güçlenmesi
- Cevap E-) Uzaktan eğitimin yaygınlaşması
Açıklama: Gazete ile başlayan uzaktan eğitim uygulamaları 1920’de radyo, 1930’larda da televizyon ile devam etmiştir. Özellikle II. Dünya Savaşı’nda kısa sürede büyük kitlelere askeri eğitim verme ihtiyacı, televizyon ile eğitim dönemini başlatmıştır. Bununla birlikte internetin yaygınlaşması, eğitimde fırsat eşitliği ilkesi ile farklı yerlerdeki bireylerin aynı kalitedeki eğitime ulaşmasına imkan sağlamıştır. Doğru yanıt E’dir.
Aşağıdakilerden hangisi 21. Yüzyılda eğitimde fırsat eşitsizliği problemini kalıcı bir şekilde çözüme kavuşturacak güçlü çözüm ortaklarından biri olarak kabul edilir?
- Cevap A-) Açık eğitim kaynakları
- B-) Kitaplar
- C-) Öğretmen eğitimi
- D-) Kurumsal gelişim
- E-) Materyal üretimi
Açıklama: Nitelikli, eğitime zaman, maliyet ve coğrafi engeller olmaksızın erişmenin mümkün hale gelmesine imkan tanıyan ve üniversitelerin öncülük ettiği açık eğitim kaynakları 21. Yüzyılda eğitimde fırsat eşitsizliği problemini kalıcı bir şekilde çözüme kavuşturacak güçlü çözüm ortaklarından birisidir (Hill ve Lawton, 2018). Doğru yanıt A’dır.
Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- A-) Otomasyon belirli görevleri veya işleri insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren sistem veya yazılımdır.
- B-) Sinirbilimin amacı, beynin bilgi işleme, karar alma ve çevreyle etkileşim süreçlerini, yapısını ve işleyiş mekanizmalarını anlamaktır.
- C-) “3V” (hacim, hız, çeşitlilik) notasyonu sıkça kullanılır ve büyük veriyi diğer veri türlerinden ayırmada yardımcı olur.
- D-) STEM yaklaşımı teori yerine pratiğe öncelik vererek, çocuklara çevreleriyle etkileşim kurabilecekleri ve gerçek dünya problemleri üzerinde çalışabilecekleri bir öğrenme ortamı sunar.
- Cevap E-) Veri madenciliği öğrenenler ve diğer sistemler hakkında verilerin ölçülmesi, toplanması, analizi ve raporlanmasıyla öğrenmeyi ve öğrenmenin gerçekleştiği ortamları anlamayı ve optimize etmeyi amaçlar
Açıklama: Öğrenme analitiği tanımına göre, öğrenme analitiği, öğrenenler ve diğer sistemler hakkında verilerin ölçülmesi, toplanması, analizi ve raporlanmasıyla öğrenmeyi ve öğrenmenin gerçekleştiği ortamları anlamayı ve optimize etmeyi amaçlar.
Aşağıdakilerden hangisi e-öğrenmede teknoloji yardımıyla oluşturulan iyi uygulamalar ve içeriklerin sağladığı faydalardan değildir?
- A-) Öğrenenler arasında uyum ve işbirliğinin geliştirilmesi
- Cevap B-) Standart öğrenme yollarının dikkate alınması
- C-) Aktif öğrenme tekniklerinin kullanılması
- D-) Hızlı geri bildirim sağlanması
- E-) Yüksek beklentilerin karşılanması
Açıklama: Chickering ve Ehrmann (1996)’a göre e-öğrenmede teknoloji yardımıyla oluşturulan iyi uygulamalar ve içerikler, aşağıdaki yedi çıktının elde edilmesinde yardımcı olmaktadır:
• Öğrenen ve kurum arasındaki ilişkinin kuvvetlendirilmesi
• Öğrenenler arasında uyum ve işbirliğinin geliştirilmesi
• Aktif öğrenme tekniklerinin kullanılması
• Hızlı geri bildirim sağlanması
• Görev süresinin belirlenmesi
• Yüksek beklentilerin karşılanması
• Farklı yeteneklerin ve öğrenme yollarının dikkate alınması
Aşağıdakilerden hangisi olumlu bir öğrenme ortamı yaratılmada kullanılan içeriğin taşıması gereken özelliklerden değildir?
- A-) Metin görsellere yakın hizalanmıştır.
- B-) Karmaşık görseller ses veya metinle açıklanır.
- C-) Konu dışı görseller, kelimeler ve sesler çıkarılmıştır.
- Cevap D-) Alıştırmalar tek bir yerde sunulur.
- E-) İçerik, öğrenenlerin kontrolüne sahip olduğu kısa diziler halinde sunulur.
Açıklama: Noe (2020)’ye göre olumlu bir öğrenme ortamı yaratılmada kullanılan içeriğin taşıması gereken
özellikler şunlardır:
• Talimatlar, ilgili görselleri ve kelimeleri içerir.
• Metin görsellere yakın hizalanmıştır.
• Karmaşık görseller, hem metin hem de sesle değil, ses veya metinle açıklanır.
• Konu dışı görseller, kelimeler ve sesler çıkarılmıştır.
• Öğrenciler, konuşma dili aracıları aracılığıyla sosyal olarak etkileşime girerler.
• Anahtar kavramlar, tüm süreç veya görevle ilişkili görevden önce açıklanır.
• Kendi kendini düzenlemeyi teşvik eden bilgi sistemleri sağlanır.
• İçerik, öğrenenlerin kontrolüne sahip olduğu kısa diziler halinde sunulur.
• Süreci pekiştiren etkinlikler ve alıştırmalar sağlanır.
• Kısa sınavlara ve alıştırmalara verilen öğrenci yanıtları için açıklamalar sağlanmıştır.
• Alıştırmalar tek bir yerde değil, modül(ler) içinde ve arasında dağıtılır.
Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik olmak üzere dört disiplini bütünleştiren öğrenme, uygulama ve geliştirme yaklaşımına ne ad verilmektedir?
- A-) Tekno
- Cevap B-) Stem
- C-) Tübitak
- D-) Play
- E-) Eğlenerek öğrenme
Açıklama: STEM; Bilim (Science), teknoloji (Technology), mühendislik (Engineering) ve matematik (Mathematics) olmak üzere dört disiplini bütünleştiren bir öğrenme, uygulama ve geliştirme yaklaşımıdır. Doğru yanıt B’dir.
Bir eğitim kurumunda dersin çevrimiçi bir eğitim modülü kullanılarak, dijital araçlardan yararlanılarak ve mekandan bağımsız bir şekilde yürütülmesine karar verildiğini düşünün. Bu uygulama hangi tür eğitim olarak adlandırılır?
- Cevap A-) Uzaktan eğitim
- B-) Sayısal eğitim
- C-) Temel eğitim
- D-) Yarı-zamanlı eğitim
- E-) Alternatif eğitim
Açıklama: Uzaktan eğitim, eğitimcilerin ve öğrencilerin fiziksel konumlarına bağlı olmaksızın, çeşitli çevrimiçi platformlar, dijital araçlar ve interaktif materyaller kullanarak öğrenme deneyimlerini sunabildiği bir öğretim yaklaşımıdır (Anderson ve Dron, 2011). Doğru yanıt A’dır.
Bir öğrenme yönetim sistemi içerisinde dikkat dağıtıcı, gereksiz bilgi bulunmaması ve etkileşimi artırıcı görseller içermesi aşağıdaki unsurlardan hangisi ile açıklanabilir?
- A-) Ders içeriği yönetimi
- B-) İçerik uyumluluğu
- C-) Yönetim
- D-) Sürdürülebilirlik
- Cevap E-) Öğrenme ve pedagojik gereksinimler
Açıklama: Faxen (2011) çalışmasında yer verdiği öğrenme yönetim sisteminin gerekliliklerini içeren 11 unsur
şunlardır;
• Ders içeriği yönetimi: Ders içeriklerinin, dersin görevlerinin veya görevlere ilişkin bilgilerin dağıtılması, planlanması, aktif veya pasif edilmesi, yeniden kullanımı gibi süreçlerin yönetimi.
• Değerlendirme: Sistemin ders değerlendirmesi için öğrencilerden gelen geri bildirimi destekleme, değerlendirmelerin öğrencilere sunulması, sonuçları sistemin içinde veya farklı bir programla analiz edebilme.
• İletişim: Sistemin asenkron ve senkron öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğrenci iletişimlerini desteklemesi.
• İlerleme: Sistemin öğrencinin öğrenme sürecini, görevlerini, notlarını raporlaması.
• Yönetim: Sistemin ders veya kullanıcıya uygun şekilde düzenlenerek sunulması. Öğrenme yönetim sistemindeki sistem yöneticilerinin kullanıcılara uygun erişim izinlerini verme yetkileri olmalıdır.
Öğretmen ve öğrencilerin sistemde erişim izinlerinin farklılık göstermesi, hiyerarşik bir yapı olması.
• Entegrasyon: Sistemin diğer sistemlerle uyumlu çalışması ve birden fazla yazılımı destekleyebilmesi.
• İçerik uyumluluğu: Sistemin farklı sistemler tarafından oluşturulmuş materyalleri kendine dahil edebilmesi, kullanımına izin vermesi.
• Kullanılabilirlik: Uygulamanın ara yüzünün öğrenmeyi kolaylaştırıcı biçimde kullanıcı dostu olması.
• Konfigürasyon ve modifikasyon: Sistemin var olan/kullanılan sunucuya uyumlu olması ve kolayca kurulum ve düzenleme yapılabilmesi.
• Teknik gereksinim: Sistemin kullanım yoğunluğu ve kullanıcı kitlesi arttığında sorunsuz işleyebilecek yeterlilikte olması.
• Öğrenme ve pedagojik gereksinimler: Dikkat dağıtıcı, gereksiz bilgi bulunmaması ve etkileşimi artırıcı görseller içermesi.
Hangi teknolojik gelişme sayesinde kullanıcıların sadece bilgiye ulaşması değil, içerik oluşturup paylaşması da mümkün hale gelmiştir?
- A-) Web 1.0
- Cevap B-) Web 2.0
- C-) Geleneksel medya
- D-) Fiber optik bağlantı
- E-) Arama motorları
Açıklama: İnsanların Web’inde (Web 2.0); sadece bilgiye ulaşmak değil, içerik oluşturup paylaşmak da mümkün hale gelmiştir. Bloglar, wikiler, podcasting, sosyal imleme ve sosyal ağ siteleri gibi Web 2.0 teknolojileri, kullanıcıların kolayca çevrim içi içerik yayınlamasına ve dünyanın her yerinden benzer ilgi alanlarına sahip diğer insanlarla bağlantı kurmasına ve ağ kurmasına izin verir. Doğru yanıt B’dir.
Itslearning, Blackboard, Moodle, Sakai ve Open LMS aşağıdakilerden hangisine örnek olarak verilebilir?
- A-) Uzaktan Eğitim
- Cevap B-) Öğrenme Yönetim Sistemi
- C-) Kitlesel Çevrimiçi Açık Ders
- D-) Sosyal Ağ
- E-) Yapay Zeka
Açıklama: Öğrenme yönetim sistemleri çeşitli formatlarda içerik paylaşımı, ölçme değerlendirme, iletişim ve raporlama gibi özellikleri barındırmaktadır. Bu sistemlere örnek olarak; Itslearning, Blackboard, Moodle, Sakai ve Open LMS gösterilebilir.
Saklama, yönetme ve işleme kapasitelerini aşan data kümelerini tanımlamak için kullanılan terim aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Büyük veri
- B-) Sanal veri
- C-) Karmaşık data
- D-) Database
- E-) Gigabayt
Açıklama: Büyük veri, genellikle saklama, yönetme ve işleme kapasitelerini aşan veri kümelerini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Bu terim, hem depolanan veri türünü hem de bu verileri saklamak ve işlemek için kullanılan teknolojileri ifade eder. Doğru yanıt A’dır.
Sayısallaştırma dediğimiz dönüşüm aşağıdakilerden hangisinin dijitalleştirilmesi olarak kabul edilemez?
- A-) Analog bilgi
- B-) Analog veri
- Cevap C-) Analog sayı
- D-) Analog süreç
- E-) Analog sistem
Açıklama: Sayısallaştırma olarak da adlandırılan dijitalleşme analog bilgi, veri, süreç veya sistemlerin dijital formata dönüştürülmesi sürecidir. Doğru yanıt C’dir.
Sınıfta işlenen bir dersin görüntü kaydının online öğrenme ortamlarında bire bir kullanılması neden tavsiye edilmez?
- A-) Etik sorunları beraberinde getireceği için
- Cevap B-) İnternet ortamına uygun etkileşim sağlamayacağı için
- C-) Sınıftaki derse katılımı düşüreceği için
- D-) Video görüntüsünün online arşivlerde çok fazla yer kapladığı için
- E-) Maliyetleri artıracağı için
Açıklama: Yüz yüze eğitim ortamlarında kullanılan materyallerin internet ortamına aynı şekilde sunulmaması gerekmektedir. İnternet ortamına uygun, etkileşimli ve çeşitlendirilmiş kaynaklar, başarılı bir açık eğitim kaynağı için olmazsa olmazlardır. Doğru yanıt B’dir.
Yaz, senaryo geliştir, öykü panosu oluştur, kaynakları bul, yarat ve paylaş olarak sıralanan aşamalar bir bütün olarak neyi temsil etmektedir?
- Cevap A-) Dijital öyküleme
- B-) Haber yazma
- C-) Etkinlik organizasyonu
- D-) Dijitalleşme
- E-) Dergi yayımcılığı
Açıklama: Dijital öyküleme belirli adımları içeren bir süreç çerçevesinde yapılmaktadır. Bu adımlar; yaz, senaryo geliştir, öykü panosu oluştur, kaynakları bul, yarat ve paylaş olarak sıralanabilir. Doğru yanıt A’dır.
“İş ekiplerinin fiziksel konumlarına bağlı olmaksızın, internet ve diğer teknolojik araçlar aracılığıyla etkili bir şekilde iletişim kurmalarını ve projeleri yönetmeleri……….kavramına denk gelir.”
Yukarıdaki ifadede boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelirse doğru olur?
- A-) Kişiselleştirme düzeyi
- Cevap B-) Dijital işbirliği
- C-) Kullanıcı deneyimi
- D-) Katılım
- E-) Oyunlaştırma
Açıklama: Dijital İş birliği: İş ekiplerinin fiziksel konumlarına bağlı olmaksızın, internet ve diğer teknolojik
araçlar aracılığıyla etkili bir şekilde iletişim kurmalarını, işbirliği yapmalarını ve projeleri birlikte
yönetmelerini sağlayan bir yaklaşımdır.

Ünite 6

……………….., verili bilgideki açıkları fark etme, farkedilen açık ya da eksik görülen durumlar üzerine çeşitli varsayımlarda bulunma ve varsayımlara yönelik denemelerle sonuca ulaşma olarak tanımlanabilir?
Yukarıdaki boşluğa aşağıdaki kavramlardan hangisi gelmelidir?
- Cevap A-) Yaratıcılık
- B-) Sanat
- C-) Beceri
- D-) Zekâ
- E-) Kültür yaratma
Açıklama: Yaratıcılık verili bilgideki açıkları fark etme, farkedilen açık ya da eksik görülen durumlar üzerine çeşitli varsayımlarda bulunma ve varsayımlara yönelik denemelerle sonuca ulaşma olarak tanımlanabilir.
1. Belirsizliğe tolerans gösterme
2. Bağımsızlığa düşkün olma
3. Dışa dönül olma
4. Esnek olma
Yukarıdakilerden hangileri yaratıcı bireyin ortak özelliklerindendir?
- A-) I, II, III, IV
- B-) I-III-IV
- C-) I-II-III
- Cevap D-) I-II-IV
- E-) II-III-IV
Açıklama: Yaratıcı bireylerin ortak özellikleri: Beklenmeyene, yeni olana açık olma, belirsizliğe tolerans gösterme, deneyime ve risk almaya gönüllü olma, meraklı olma, karmaşık işlere ilgi duyma, esnek olma, bağımsızlığa düşkün ve içe dönük olma, sorgulayıcı olma, gelişmiş bir mizah anlayışına sahip olma, güçlü bir duygusal farkındalığı olma.
I-II-IV
1. Sentetik Düşünme
2. Eleştirel Düşünme
3. Analitik Düşünme
4. Çağrışımsal Düşünme
5. Simgesel Düşünme
Yukarıdakilerden hangileri yaratıcı düşünme sürecinin düşünme yetileridir?
- A-) I, III, IV, V
- B-) I, II, III
- Cevap C-) I, II, III, IV
- D-) II, III, IV, V
- E-) II, III, IV
Açıklama: Yaratıcı düşünme süreci çeşitli düşünme yetilerinin bir bütünü olarak değerlendirilebilir: Eleştirel Düşünme, Analitik Düşünme, Janusyan Düşünme, Sentetik Düşünme, Çağrışımsal Düşünme, Iraksak-yakınsak, İmgesel Düşünme.
I, II, III, IV
Aşağıdakilerden hangisi Hermann’ın Yaratıcı Sorun Çözme Model’indeki değişik zihinsel düşünme becerisiyle ilişki olan becerilerden dedektif meslek grubu ile ilgili bir özelliktir?
- Cevap A-) Problemi bütün yönleriyle ele alma
- B-) Doğru fikri seçme
- C-) Alternatif bakış açıları üretme
- D-) Fikir geliştirme, çözüm üretme
- E-) Problemin ne olduğunu ortaya koyma
Açıklama: Hermann’ın Yaratıcı Sorun Çözme Modeli ise altı değişik zihinsel düşünme becerisiyle ilişki olduğundan bu becerileri mühendis, yargıç, kaşif, dedektif, sanatçı ve prodüktör olmak üzere altı meslek grubunu temsil eder. Dedektif, problemi bütün yönleriyle ele alma sürecini temsil eder.
Aşağıdakilerden hangisi biçim, içerik ve öznenin birbirinden ayrılmaz bir şekilde etkileşim ile canlı bir organizma gibi etkili, başarılı bir şekilde bir araya gelmesini ifade eder?
- Cevap A-) Organik birlik
- B-) Yaratıcı edim
- C-) Yaratıcı düşünme
- D-) Sanatsal yaratım
- E-) Eleştirel düşünme
Açıklama: Biçim, içerik ve öznenin birbirinden ayrılmaz bir şekilde etkileşim ile canlı bir organizma gibi etkili, başarılı bir şekilde bir araya gelmesine organik birlik denir.
Aşağıdakilerden hangisi duyuşsal ve görsel izlenim öğeleriyle düşünme ve uygulama sürecidir?
- A-) Tutum
- B-) Metafor
- C-) Mecaz
- D-) Yaratıcılık
- Cevap E-) Yaratıcı edim
Açıklama: Yaratıcı edim, başka bir deyişle sanatsal ifade, duyuşsal ve görsel izlenim öğeleriyle düşünme ve uygulama sürecidir.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı bireylerin ortak özelliklerindendir?
- A-) Tutucu olma
- B-) Belirgin olana tolerans gösterme
- Cevap C-) Deneyime ve risk almaya gönüllü olma
- D-) Karmaşık olmayan işlere ilgi duyma
- E-) Dıla dönük olma
Açıklama: Yaratıcı bireylerin ortak özellikleri: Beklenmeyene, yeni olana açık olma, belirsizliğe tolerans gösterme, deneyime ve risk almaya gönüllü olma, meraklı olma, karmaşık işlere ilgi duyma, esnek olma, bağımsızlığa düşkün ve içe dönük olma, sorgulayıcı olma, gelişmiş bir mizah anlayışına sahip olma, güçlü bir duygusal farkındalığı olma.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı düşünme sürecininde, bir çağrışım, bilinçli ya da bilinçaltında konuyu düşünürken ortaya çıkan bir uyarı veya fikrin doğmasını sağlayan aydınlanma aşamasıdır?
- A-) Fikrin geliştirilmesi evresi
- B-) Gerçekleşme evresi
- Cevap C-) Kuluçka evresi
- D-) Fikrin doğması evresi
- E-) Hazırlık evresi
Açıklama: Kuluçka evresi çoğunlukla hayatın rutini içinde bir zorunluluk olarak ortaya çıkar. Bu evredeki herhangi bir çağrışım, bilinçli ya da bilinçaltında konuyu düşünürken ortaya çıkan bir uyarı, fikrin doğmasını sağlar. Bu nedenle fikrin doğması aşaması bazı kaynaklarda aydınlanma olarak da adlandırılır ve çoğunlukla aniden gerçekleşir.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcı içerik geliştirme yöntemlerinden sinektik yöntemin adımlarından biri değildir?
- A-) Sorunu Parçalara Ayırma
- Cevap B-) Farklı Bakış Açılarını İnceleme
- C-) Elde Edilen Düş leri Değerlendirme
- D-) Sorun Tanımlama
- E-) Alternatifleri Seçip Görselleştirme
Açıklama: Sinektik yöntemde adımlar: Sorun Tanımlama, Sorunu Parçalara Ayırma, Elde Edilen Düşünceleri
Değerlendirme, Soruna İlişkin Bilgi Edinme, Eğer, Gibi Sözcüklerini Kullanarak Düşünme/Cümle Kurma, Alternatieri Seçip
Görselleştirme
Farklı Bakış Açılarını İnceleme
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılık kavramının açıklanmasında kullanılan ifadelerden biri değildir?
Yaratıcılık, tutum, süreç, ürün, beceri, kişilik özelliklerinin
birleşimi ve bununla birlikte çevresel koşulların bir
sonucu olarak açıklanabilir
- A-) Beceri
- B-) Tutum
- C-) Süreç
- D-) Ürün
- Cevap E-) Cinsiyet
Açıklama: Yaratıcılık, tutum, süreç, ürün, beceri, kişilik özelliklerinin birleşimi ve bununla birlikte çevresel koşulların bir sonucu olarak açıklanabilir
Cinsiyet
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığı olumsuz etkileyen örgütsel etkenlerden biridir?
- A-) Kararsızlık
- Cevap B-) Güvensizlik
- C-) Alışkanlıklar
- D-) Cesaretsizlik
- E-) Bağımlılık
Açıklama: Yaratıcılığı olumsuz etkileyen örgütsel etkenlerden biri güvensizliktir.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığı olumsuz etkileyen örgütsel etkenlerdendir?
- A-) Özgüven eksikliği
- B-) Korku
- C-) Kalıp davranışları benimsemek
- D-) Ahlâki değerler
- Cevap E-) Ciddilik tutkusu
Açıklama: Örgütsel Etkenler: Hiyerarşi, Otoriter yönetim, Baskı, Güvensizlik, Yersiz eleştiri, Ciddilik tutkusu.
Aşağıdakilerden hangisi yaratıcılığı olumsuz etkileyen öznel engellerdendir?
- A-) Çevre
- B-) Medya
- C-) Baskı
- D-) Yersiz eleştiri
- Cevap E-) Kararsızlık
Açıklama: Kişisel Etkenler: Özgüven eksikliği, Korku, Saplantı, Alışkanlıklar, Tembellik, Esnek olamamak, Kalıp davranışları benimsemek, Kararsızlık, Bağımlılık, Cesaretsizlik.
Aşağıdakilerden hangisinde yaratıcı düşünce süreci doğru sıralama ile verilmiştir?
- Cevap A-) hazırlık, kuluçka, fikrin doğması, fikrin geliştirilmesi
- B-) kuluçka, hazırlık, fikrin doğması, fikrin geliştirilmesi
- C-) fikrin doğması, fikrin geliştirilmesi, kuluçka, hazırlık
- D-) fikrin doğması, kuluçka, hazırlık, fikrin geliştirilmesi
- E-) hazırlık, araştırma, fikrin doğması, fikrin uygulanması
Açıklama: Hazırlık, kuluçka, fikrin doğması, fikrin geliştirilmesi aşamaları yaratıcı düşünme sürecini oluşturur.
Birbiriyle alakasız parçaları bir araya getirme işlemi olarak tanımlanabilecek yaratıcı düşünme tekniği aşağıdakilerden hangisi olarak tanımlanabilir?
- Cevap A-) Sinektik Tekniği
- B-) Altı Şapka Düşünme Tekniği
- C-) Düşünerek Keşfetme Tekniği
- D-) Düşünerek Uygulama Tekniği
- E-) Düşünerek Betimleme Tekniği
Açıklama: Yaratıcı içerik oluştururken düşünme yollarını genişletmek üzere başvurulabilecek bir diğer yol ise sinektik tekniğidir. Terminolojik olarak kökeni Yunancaya dayanan sinektik kavramında yer alan syn: bir araya getirmek ve ectics: farklı unsurlar anlamına gelmektedir. İki kavram arasında benzerlik belirleme süreci olarak tanımlanır. Birbiriyle alakasız parçaları bir araya getirme işlemi olarak tanımlanabilecek bu tekniği Gordon (1961) yaratıcı bireylerin kullandığı yöntemleri araştırırken yaratıcı süreçte bireylerin farkında olmaksızın analojiye başvurduğunu bulmuştur.
Elma kurdunun açtığı oyuk ile yer altı tünelleri arasında benzerlik kurulması yaratıcı içerik geliştirme tekniklerinden hangisidir?
- A-) Beyin Fırtınası Tekniği
- B-) Gündelik Yaşam Tekniği
- C-) Altı Şapkalı Düşünme Tekniği
- Cevap D-) Doğrudan Analoji Tekniği
- E-) Eleştirel Düşünme Tekniği
Açıklama: Doğrudan anoloji, karşılaştırma yapmaya ve benzeşime dayanır. Benzerlikleri kurmak için hayvanlar, bitkiler vb. gibi çoğunlukla doğal anolojilere başvurulur. Elma kurdunun açtığı oyuk ile yer altı tünellerinin benzerliği gibi, hayvanların kendilerini koruma yöntemleri ya da fiziksel özellikleri pek çok yaratıcı tasarıma kaynaklık etmiştir
Doğrudan Analoji Tekniği
Sanatta yaratıcılığın dışsal biçimi olarak imgenin hangi yönü ortaya çıkar?
- A-) pratik-maddi
- B-) içeriğin nesnel taşıyıcısı
- C-) imgesel modeli
- D-) somutlaştırıcı
- Cevap E-) maddi gövdesi
Açıklama: Sanatta yaratıcılığın içsel ve dışsal olarak iki şekilde karşımıza çıktığını belirtir: “Birincisi, pratik-zihinsel etkinlik olarak; yani yaşamın imgesel modelini çizecek yolda, hayal gücünün yaratıcı etkinliğini bir sonucu olarak. İkincisi, pratik-maddi yaratım olarak; yani taştan, metalden, seslerden, sözcüklerden, vücut hareketlerinden, vs., sanatsal bir içeriğin nesnel taşıyıcısını var edecek biçimde, emeğin özel bir biçimi olarak. Bu birincisinde, sanatın içsel biçimi, yani sanatın içeriğinin imgesel olarak somutlaştırıcı; ikincisindeyse, sanatın dışsal biçimi, yani sanatsal imgenin maddi gövdesi ortaya çıkar”
Yaratıcı düşünmenin cisimleşme süreci ne olarak açıklanabilir?
- Cevap A-) yaratıcı edim
- B-) imgelem
- C-) kuluçka
- D-) fikrin doğması
- E-) yaratıcı süreç
Açıklama: Sanat ve tasarım alanında yaratıcı düşünmeden bahsetmek, düşünme süreci, problemin çözümüne yönelik geliştirilen çözüm önerileri vb. şeylerin yanı sıra düşünme ile hareket etme arasındaki bağdan, uygulama sürecinden ve ortaya çıkan eylem ya da ürünün değerlendirilmesinden söz etmeyi de kapsar.
Yaratıcı düşünmenin cisimleşme süreci yaratıcı edim olarak açıklanabilir.
İmgelemin sonuçlarının dış dünyada görünür olması ne olarak tanımlanabilir?
- A-) sanat yapımı
- Cevap B-) yaratıcılık
- C-) yaratıcı edim
- D-) fikrin doğması
- E-) fikrin geliştirilmesi
Açıklama: “İmgelem zihin gözüyle görmek ise yaratıcılık, imgelemin sonuçlarının dış dünyada görünür olmasıdır” (Robinson, 2003, s. 189).
İçerik veya bilgi (görsel, işitsel, sembolik, şematik, davranışsal), işlem (biliş, hafıza, çoğul üretim, tekil üretim, değerlendirme), ürün ya da fikir (üniteler, sınıflar, ilişkiler, sistemler, dönüşümler, çıkarımlar) boyutlarından oluşan yaratıcı süreç aşağıdakilerden hangi zihinsel yapı modeli olarak açıklanır?
- A-) Rhodes
- Cevap B-) Guilford
- C-) Janusyan
- D-) Walles
- E-) Parnes
Açıklama: İçerik veya bilgi (görsel, işitsel, sembolik, şematik, davranışsal), işlem (biliş, hafıza, çoğul üretim, tekil üretim, değerlendirme), ürün ya da fikir (üniteler, sınıflar, ilişkiler, sistemler, dönüşümler, çıkarımlar) boyutlarından oluşan yaratıcı süreci olarak Guilford (1988) zihinsel yapı modeli olarak açıklanır.

Ünite 7

“…………………: İçeriğin belirlenmesinde ve sürece alınmasında verimli olması amaçlanmalıdır.”
Yukarıdaki verilen eğitim programları ilkelerine yönelik ifadedeki boşluğu doğru bir biçimde doldurun?
- A-) Geçerlik ve güvenirlik
- B-) Bireylerin ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olma
- C-) Aktarılabilirlik ve uygunluk
- D-) Toplumsal fayda
- Cevap E-) Ekonomiklik
Açıklama: İçeriğin düzenlenmesine yönelik bazı ilkeler ve yaklaşımlar bulunmaktadır. Bir etkinliğe ilişkin içeriğin belirlenmesi ve tasarlanmasına yönelik ilkeler aşağıdaki gibi özetlenebilir;
Geçerlik ve güvenirlik
Bireylerin ilgi ve ihtiyaçlarına yönelik olma
Aktarılabilirlik ve uygunluk
Toplumsal fayda
İçeriğin mantıksal yapısı
Bilimsellik
İçeriğin psikolojik temeli
Ekonomiklik: İçeriğin belirlenmesinde ve
sürece alınmasında verimli olması amaçlanmalıdır.
1. Yapılandırılmış sorgulama
2. Rehberli sorgulama
3. Destekli sorgulama
4. Açık uçlu sorgulama
Yukarıdakilerden hangileri Sadeh ve Zion tarafından belirtilen araştırmaya-sorgulamaya dayalı yöntemlerdir?
- A-) Yalnız I ve II
- B-) Yalnız II ve III
- C-) I, II ve III
- Cevap D-) I, II ve IV
- E-) II, III ve IV
Açıklama: Araştırmaya-sorgulamaya dayalı yaklaşımda Sadeh ve Zion (2012) tarafından belirtilen şu yöntemler kullanılmaktadır.
• Yapılandırılmış sorgulama: Alıcının daha pasif olduğu, öğretenin daha etkin olduğu bir sorgulama yöntemidir. Bu yöntemde öğreten süreç içinde gerekli olabilecek araç ve gereçleri hazırlar. Birey ise ilişkisel bir inceleme yaparak sorgulama yapar.
• Rehberli sorgulama: Bir problem oluşturularak öğretenin rehberlik ettiği bir süreç
gerçekleştirilir. Hitap edilen kitle problem durumunu rehber eşliğinde sorgulayarak ele alır. Bu yöntemde kişi yapılandırılmış sorgulamaya göre daha etkindir.
• Açık uçlu sorgulama: Bu yöntemde birey yapılandırılmış sorgulama ve rehberli sorgulama yöntemine göre daha aktiftir. Sürecin tüm aşamalarında hitap edilen kitleden sorgulaması, problemin çözümüne yönelik çalışmalar gerçekleştirmesi beklenmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünme öğretimine yönelik yaklaşımlardan biri değildir?
- A-) Konu Tabanlı Öğretim Yaklaşımı
- Cevap B-) Konumlandırılmış Öğretim Yaklaşımı
- C-) İçerik Temelli Öğretim Yaklaşımı
- D-) Beceri Temelli Öğretim Yaklaşımı
- E-) Karma Öğretim Yaklaşımı
Açıklama: Alanyazına göre, eleştirel düşünmenin öğretimine ilişkin dört temel yaklaşım vardır;
• Konu Tabanlı Öğretim Yaklaşımı: Eleştirel düşünme prensiplerini eğitsel içerik öğretimiyle entegre
eder. Bu yaklaşımda eleştirel düşünme öğretimi, içerik öğretimiyle birlikte işlenir ve bireylere eleştirel düşünmeyi kullanmaları için konuyla ilgili cesaretlendirme yapılır. Bu şekilde eleştirel düşünme, bireylerin konuları daha derinlemesine ve dikkatli bir şekilde anlamalarına yardımcı olur ve aktarım sürecine entegre edilir.
• İçerik Temelli Öğretim Yaklaşımı: İçerik ve eleştirel düşünmenin prensiplerini birleştirir, hitap edilen kitleye eğitsel içerik öğretilirken aynı zamanda eleştirel düşünmeye odaklandırır. Bu yaklaşımda, içerik öğretimine ağırlık verilir ve eleştirel düşünmenin ilke ve kuralları örtük şekilde verilebilir. Bireyler, içerik odaklı çalışmalar sırasında eleştirel düşünmeyi kendiliğinden geliştirir ve bu yaklaşım onları eleştirel düşünce becerilerini içeren bir sürece dahil eder.
• Beceri Temelli Öğretim Yaklaşımı: Eleştirel düşünme öğretimi içerikten bağımsız olarak temellendirir. Bu yaklaşımda, eleştirel düşünmenin ilkeleri, prensipleri ve eleştirel düşünme becerileri, hitap edilen kitleye eleştirel düşünme yeteneği ve eğilimini kazandırmak için yapılandırılmış içeriklerle birlikte öğretilir. Bu içerikler genellikle yerel sosyo-politik konular, eğitim ortamındaki sorunlar veya çevreyle ilgili sorunlar gibi gerçek yaşam sorunları olabilir, ancak bu yaklaşım bir içeriğin olmasını zorunlu kılmaz. Bu şekilde, bireylere eleştirel düşünme becerilerini günlük hayatlarına uygulama fırsatı sunulur.
• Karma Öğretim Yaklaşımı: Bu yaklaşım eleştirel düşünmenin genel ilkelerini ayrı bir eğitim aracılığıyla hitap edilen kitleye sunar. Ancak bireyler aynı zamanda içerik temelli eleştirel düşünme öğretimine de maruz bırakılırlar. Bu şekilde, bireylere eleştirel düşünmenin temel becerileri ve prensipleri ayrı bir disiplinde öğretilirken, aynı zamanda gerçek yaşam içerikleriyle ilişkili aktarıma dayalı deneyim de sunulur. Bu yaklaşım, eleştirel düşünme becerilerini teorik düzeyde aktarmanın yanı sıra, bu becerileri günlük hayatta uygulamayı teşvik eder. Böylece, bireyler hem eleştirel düşünmeyi kavramsal olarak anlar hem de pratik olarak kullanmayı öğrenirler.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin bilişsel stratejileri içinde yer alan mikro becerilerden biridir?
- A-) Otantik bir bakış açısı geliştirebilme
- B-) Derinlemesine sorgulamanın gerekliliği
- C-) Çözüme odaklı olma
- D-) Eleştirel dinleme
- Cevap E-) Düşünmeyi düşünme
Açıklama: Eleştirel düşünmenin bilişsel stratejileri içinde yer alan mikro beceriler; bütünün içinde parçaları değerlendirebilme becerileridir. Bu beceriler: *Gerçek ile ideali karşılaştırma ve ayırt etme. *Düşünmeyi düşünme. *Benzerlikleri ve farklılıkları belirleme. *Varsayımları değerlendirme. *İlgili ve ilgili olmayan gerçekleri ayırt etme. *Akılcı çıkarımlarda bulunma. *Çelişkileri tespit etme. *Kanıtları ve iddia edilen gerçekleri ayırt edebilmedir.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin duyuşsal stratejilerinden biridir?
- Cevap A-) Bağımsız düşünme
- B-) Varsayımları değerlendirme
- C-) Akılcı çıkarımlarda bulunma
- D-) Çelişkileri tespit etme
- E-) Gerçek ile ideali karşılaştırma
Açıklama: Eleştirel düşünmenin belli başlı duyuşsal stratejileri şu şekilde sıralanabilir: *Bağımsız düşünme *Tarafsız düşünmeyi gerçek hayat deneyimlerinde uygulama *Düşüncelerin kaynağındaki duyguları ve inançları keşfetme *Entelektüel mütevazilik ve yargılamayı erteleme *Entelektüel iyiliği geliştirme *Entelektüel yolda devam etme azmini geliştirme.
Aşağıdakilerden hangisi eleştirel düşünmenin öğretiminde kullanılabilecek temel yaklaşımlardan biri değildir?
- A-) Konu Tabanlı Öğretim
- Cevap B-) Proje Tabanlı Öğretim
- C-) Beceri Temelli Öğretim
- D-) İçerik Temelli Öğretim
- E-) Karma Öğretim
Açıklama: Alanyazına göre, eleştirel düşünmenin öğretimine ilişkin dört temel yaklaşım vardır. Bunlar konu tabanlı öğretim, beceri temelli öğretim, içerik temelli öğretim ve karma öğretim yaklaşımlarıdır.
Aşağıdakilerden hangisi post-pozitivist eğitim yaklaşımın özelliklerinden biri değildir?
- Cevap A-) Temel felsefesi gerekli akademik bilgiyi ve gelişimi kapsar.
- B-) Ortak duygu, diyalog ve karşılıklı etkileşimin insanlar arasında bağlayıcı olacağına inanılmaktadır.
- C-) Yeni neslin beklentilerine ve arzularına hitap edebilir.
- D-) Bireysel ihtiyaçlara ve beklentilere cevap verebilecek esnek bir yapıya sahiptir.
- E-) Eğitim bireysel gelişimin önemsendiği bilişsel ve duyuşsal bir alan olarak algılanır.
Açıklama: Post-pozitivist eğitim anlayışı olarak isimlendirilen yaklaşım eğitimin amacının ve kapsamının yeniden tanımlanmasına neden olmuştur Bu yaklaşımın özellikleri kısaca şöyle sıralanabilir;
• Temel felsefesi çok kültürlü ve demokratik eğitime dayanır.
• Ortak duygu, diyalog ve karşılıklı etkileşimin insanlar arasında bağlayıcı olacağına
inanılmaktadır.
• Mevcut sosyal ve politik yapı içinde yetişen yeni neslin beklentilerine ve arzularına hitap edebilir.
• Homojen eğitim anlayışından farklı olarak bireysel ihtiyaçlara ve beklentilere cevap verebilecek esnek bir yapıya sahiptir.
• Eğitim bireysel gelişimin önemsendiği bilişsel ve duyuşsal bir alan olarak algılanır.
Aşağıdakilerden hangisi yetkin düşünemeyen bireylerin özelliklerinden biridir?
- A-) Yeterli kanıt buluncaya kadar şüphe duyar.
- Cevap B-) Kavramları yüzeysel bir şekilde kullanır.
- C-) Düşünmeden hareket edemez.
- D-) Önbilgileri ilişkisel bir şekilde kullanabilir.
- E-) Problemi açıkça ifade edebilir.
Açıklama: Yetkin düşünemeyen bireylerin özellikleri şöyle sıralanabilir: *Benmerkezci ve dağınık düşünürler. *Kavramları yüzeysel bir şekilde kullanırlar. *Sıklıkla amaç ve kapsamın dışına çıkarlar. *Önyargılı ve yetersiz kararlar geliştirirler. *Belirsiz bilgilere dayalı olarak sonuca ulaşırlar.
Coney’in düşünme becerilerini sınıflandırmasına göre ‘teorik düşünmenin’ tanımı aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Bireyin yeni, farklı, orijinal, özgün, ayrıştırıcı düşünme, alternatifli düşünme ve ürünler ortaya koymasıdır.
- B-) Bireyin kişisel ve sosyal hayatını ve ilişkilerini yönlendirmesiyle açıklanmaktadır.
- Cevap C-) Ontolojik anlamda varlık ve var olan şeyler üzerine yapılan sorgulamalara karşılık gelmektedir.
- D-) Problemin belirlenmesi, çözüm önerileri geliştirilmesi, karar verilmesi ve uygulamaya geçilmesi adımlarının takip edilerek yaşamın sürdürülmesiyle bağıntılıdır.
- E-) Bir bütündeki her bir parçanın analiz edilerek bütünle/sistemle ilişkilerinin incelendiği düşünce becerisidir.
Açıklama: Coney düşünme becerilerini teknik düşünme, pratik düşünme, teorik düşünme ve eleştirel düşünme olmak üzere dört ana başlık altında toplayarak ele almıştır. Teknik düşünme becerisi bireyin sahip olduğu meta, malzeme ve araçlarla istendik bir ürün ortaya çıkarması olarak düşünülebilir. Pratik düşünme,
bireyin kişisel ve sosyal hayatını ve ilişkilerini yönlendirmesiyle açıklanmaktadır. Teorik düşünme, ontolojik anlamda varlık ve var olan şeyler üzerine
yapılan sorgulamalara karşılık gelmektedir. Eleştirel düşünme ise problemin belirlenmesi, çözüm önerileri geliştirilmesi, karar verilmesi ve uygulamaya geçilmesi adımlarının takip edilerek yaşamınsürdürülmesiyle bağıntılıdır.
Olay, olgu, deneyim, inanç ve kavramlar arası ilişkilerin belirlenip ifade edilmesi biçiminde açıklanan eleştirel düşünmenin alt becerisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Yorumlama
- B-) Açıklama
- C-) Çıkarsama
- Cevap D-) Çözümleme
- E-) Değerlendirme
Açıklama: Çözümleme: Olay, olgu, deneyim, inanç ve kavramlar arası ilişkilerin belirlenip ifade edilmesidir. Kanaat ve kavramlar birbirleriyle ilişkisi içinde ele alınarak irdelenir, benzerlikler ve farklılıklar tespit edilir.
Ontolojik anlamda varlık ve var olan şeyler üzerine yapılan sorgulamalar biçiminde tanımlanan düşünme becerisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Teknik düşünme
- B-) Pratik düşünme
- C-) Analitik düşünme
- D-) Eleştirel Düşünme
- Cevap E-) Teorik düşünme
Açıklama: Teorik düşünme, ontolojik anlamda varlık ve var olan şeyler üzerine yapılan sorgulamalara karşılık gelmektedir.
Pedagoji kapsamında “insanlaşma” ve “insandışılaşma” kavramlarını irdeleyen düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Brian McHale
- B-) Edward Said
- C-) Ihab Hassan
- Cevap D-) Paulo Freire
- E-) Jurgen Habermas
Açıklama: Eleştirel pedagojinin anlamlandırılmasında bu yaklaşımın insan kavramını nasıl ele aldığının incelenmesi önemli görülmektedir.
Marksist filozof Paulo Freire’de öncelikle insan, insanlaşma ve insandışılaşma kavramlarını ele almıştır.
İktidarın kendi varlığını sürdürebilmek adına bilgiye ihtiyaç duyduğunu belirten düşünür aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Deleuze
- B-) Lyotard
- Cevap C-) Foucault
- D-) Durkeim
- E-) Derrida
Açıklama: Foucault’a göre iktidar, bireyin kendisiyle ve ötekilerle kurduğu ilişkilerin içinde her yerde var olmaktadır . O, bu eksende bilgiyi de iktidarla ilişkisi içinde ele alarak iktidarın kendi varlığını sürdürebilmek adına bilgiye ihtiyaç duyduğunu belirtmektedir
İçeriğin amaçlarla ve içeriğin kullanıcısı olan bireyle uyum içerisinde olması biçiminde açıklanan sorgulama temelli içerik belirleme ve tasarlanma ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?
- A-) Aktarılabilirlik
- Cevap B-) Geçerlik
- C-) Güvenirlik
- D-) Tutarlılık
- E-) Ekonomiklik
Açıklama: Bir etkinliğe ilişkin sorgulama temelli içeriğin belirlenmesi ve tasarlanmasına yönelik ilkelerden biri olan geçerlik ilkesi; içeriğin amaçlarla ve içeriğin kullanıcısı olan bireyle uyum içerisinde olması biçiminde açıklanmaktadır.
“Bireyin ulaşmış olduğu sonuç ya da sonuçları kavramsal, kuramsal ve metodolojik boyutta ifade etmesidir. Bireyin ulaştığı sonuçları gerekçelendirmesi, geliştirdiği argümanlarla diğer kişilerle tartışmalar yapabilmesidir.”
Yukarıdaki ifade eleştirel düşünmenin aşağıdaki alt becerilerinden hangisini açıklar?
- A-) Yorumlama
- B-) Çıkarsama
- C-) Çözümleme
- D-) Değerlendirme
- Cevap E-) Açıklama
Açıklama: Facione (1990) eleştirel düşünme becerisinin şu alt becerilerin bir araya gelmesiyle oluştuğunu ifade etmektedir;
• Yorumlama• Çözümleme• Çıkarsama• Değerlendirme• Açıklama: Bireyin ulaşmış olduğu sonuç ya da sonuçları kavramsal, kuramsal ve metodolojik boyutta ifade etmesidir. Bireyin ulaştığı sonuçları gerekçelendirmesi, geliştirdiği argümanlarla diğer kişilerle tartışmalar yapabilmesidir.• Kendini Düzenleme
“Eleştirel düşünebilme yetisine sahip birey/ bireyler yaşadıkları deneyimler aracılığıyla içselleştirdikleri bilgileri karşılaştıkları benzer ve/veya yeni durumların içinde etkin şekilde kullanabilirler.”
Yukarıdaki ifade eleştirel düşünme stratejilerinden/makro yeteneklerden hangisini açıklar?
- A-) Bilgi kaynaklarının güvenirliğinden emin olma
- B-) Derinlemesine sorgulamanın gerekliliği
- Cevap C-) Yaşadıkları deneyimlerden öğrendiklerini diğer bir benzer deneyime transfer edebilme
- D-) Varsayımları değerlendirme
- E-) İlgili ve ilgili olmayan gerçekleri ayırt etme
Açıklama: Yaşadıkları deneyimlerden öğrendiklerini diğer bir benzer deneyime transfer edebilme:
Eleştirel düşünebilme yetisine sahip birey/bireyler yaşadıkları deneyimler aracılığıyla içselleştirdikleri bilgileri karşılaştıkları benzer ve/veya yeni durumların içinde etkin şekilde kullanabilirler.

Ünite 8

“Bir öğretmen öğrencilerin Görsel İletişim Tasarımına yönelik başarı düzeyleri belirlemek istiyor. Bunun için öğretmen daha önce hazırlamış olduğu belirtke tablosundan yararlanarak kapsam geçerliliği yüksek bir başarı testi hazırlıyor. Daha sonra testteki her bir maddenin kaç puana denk geldiğini belirleyerek sınıfa bu testi uyguluyor. Uygulama sonucunda öğrencilerin Görsel İletişim Tasarımı dersine ilişkin başarı ortalamlarının 61 olduğunu saptıyor. Bu başarı ortalamasına bakarak öğretmen, öğrencilerinin başarı düzeyinin orta olduğuna karar veriyor.”
Yukardaki örnek olayda öğretmenin gerçekleştirdiği hangi eylem ölçme işlemi aşamalarından “ölçülecek özelliklerin belirlenmesi” aşaması ile ilgilidir?
- Cevap A-) Öğrencilerin derse ilişkin başarı düzeylerini belirlemek istemesi
- B-) Daha önce hazırlamış olduğu belirtke tablosundan yararlanması
- C-) Derse yönelik bir başarı testi hazırlaması
- D-) Öğrencilerin başarı ortalamalarının 61 olduğunu hesaplaması
- E-) Öğrencilerin başarı düzeylerinin “orta” olduğuna karar vermesi
Açıklama: Ölçme işleminin üç safhada gerçekleştiğini dile getirilmektedir:
• Ölçülmesi amaçlanan özelliklerin (niteliklerin) belirlenmesi (Davranışların belirlenmesi)
• Niceliklerin tespit edilmesi, yani ölçülecek özelliğin ne tür bir sıfat ya da sayıyla ifade edileceğinin belirlenmesi (Ölçme aracının belirlenmesi)
• Belli bir kurala göre niteliklerle niceliklerin eşleştirilmesi (Ölçme işleminin gerçekleştirilmesi)
Örnek olayda öğretmenin öğrencilerin Görsel İletişim Tasarımı dersine ilişkin başarı durumlarını belirlemek istemesi, ölçme işleminin ilk aşaması olan neyin ölçüleceğine karar verildiği, ölçülecek özelliklerin belirlenmesi aşaması ile ilgilidir. Doğru yanıt A seçeneğidir.
1973’de Arap Devletleri ile yaşadığı savaştakeşif amacıyla ABD’nin İHA’larını kullanan ve bu savaş sonrası kendi özgün İHA’larını geliştiren ülke aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) İsrail
- B-) İran
- C-) Fransa
- D-) Afganistan
- E-) Türkiye
Açıklama: İsrail, İHA konusunda geçmişe sahip olan bir devlettir. 1973 yılındaki Arap Devletleri ve İsrail arasında yaşanan savaşta, İsrail Hava Kuvvetleri ABD İHA’larını keşif amacıyla kullanmıştır (Zaloga, 2008). Bu savaş sonrasında ise İsrail Aircraft Industries ve Tadiran firmaları, İsrail’e ait özgün İHA’lar geliştirmiştir. Scout ve Mastiff adlı İHA’lar savaş sonrası dönemde İsrail tarafından üretilen ilk İHA’lardandır. Özellikle Mastiff, İHA konusunda önemli bir yere sahiptir. Bu araç, sonraki yıllarda ABD tarafından geliştirilen Pioneer, Predator ve Shadow adlı İHA’ların geliştirilmesinde temel bir tasarım olarak kullanılmıştır (Newcome, 2004).
Aşağıda aynı özelliği ölçen testlerin iç tutarlığına ilişkin güvenirlik katsayıları (korelasyon = r) verilmiştir. Bu testlerden hangisinin ölçme aracı olarak kullanılması uygun olur?
- A-) 5
- B-) 25
- C-) 45
- D-) 65
- Cevap E-) 85
Açıklama: Güvenirlik hesaplama yöntemlerinden bir diğeri de iç tutarlılık katsayılarıdır. Özellikle likert tipi ölçeklerde Cronbach Alpha yöntemi daha kullanışlıdır. İç tutarlılık katsayıları 0 ile 1 arasında değer alırlar. 1 sayısına ne kadar çok yaklaşılırsa ölçme aracının güvenilirliği o derecede artmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Aşağıdakilerden hangisi Baykar Teknoloji firması tarafından geliştirilen insansız platformlardan biri değildir?
- Cevap A-) Bayraktar Bora
- B-) Bayraktar Akıncı
- C-) Bayraktar TB2
- D-) Bayraktar DİHA
- E-) Bayraktar Mini İHA
Açıklama: Baykar Teknoloji firması tarafından geliştirilen Bayraktar Akıncı, Bayraktar TB2, Bayraktar DİHA ve Bayraktar Mini İHA gibi pek çok insansız platform mevcuttur.
Aşağıdakilerden hangisi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) tarafından üretilen İHA’lar ve hedef platformlar arasında yer almaz?
- Cevap A-) Bora
- B-) Aksungur
- C-) Şimşek
- D-) Turna
- E-) Anka
Açıklama: Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TUSAŞ) gelmektedir. Anka ve Aksungur gibi taktiksel İHA’lar üreten firma ayrıca hedef platformlar olan Şimşek ve Turna’yı da geliştirmektedir
Aşağıdakilerden hangisi ölçme işlemini gerekli kılan nedenler arasında yer alır?
- Cevap A-) Ölçülecek özelliğin farklar taşıması
- B-) Ölçülecek özelliği somut olarak gözlenmesi
- C-) Ölçülecek özelliğin sembollere dönüştürülmesi
- D-) Ölçülen özelliğe değer verme gereksinimi bulunması
- E-) Ölçülen özelliklerin nicel ve nitel olarak ayırılması
Açıklama: Ölçme işlemi farklardan ortaya çıkmıştır. Yani ölçülecek olan özellikler benzer olsaydı ölçme işlemine gerek kalmazdı. Örneğin bütün insanların boyu veya ağırlıkları eşit olsaydı ortada ölçülecek bir durum olmayacaktı. Doğru yanıt A seçeneğidir.
Bir öğretmen yazılı sınav kâğıtlarını okurken; güzel yazısı olan öğrencilere yazısı kötü olan öğrencilerden 5 puan daha fazla vermesi ölçmede ne tür bir hatadır?
- A-) Sabit hata
- Cevap B-) Sistematik hata
- C-) Tesadüfi hata
- D-) Tip 1 hata
- E-) Tip 2 hata
Açıklama: Ölçmeyi yapan bireye, ölçülen niteliğe ve ölçme şartlarına bağlı olarak miktarı farklılaşan bütün ölçmeleri aynı oranda etkilemeyen hatalar, sistematik hatalardır. Bu tip hataların miktarı, kaynağı ve yönü bellidir. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Bireylerin bir konuya dair bilişsel yapılarını belirleyip uzun süreli bellekteki kavramlar ve bilgiler arasındaki münasebetin yeterliliğini tespit etmeye yarayan tekniğe ne ad verilir?
- A-) Duygusal tepki analizi
- B-) A/B Testi
- C-) Dereceli Puanlama Anahtarı
- D-) Portfolyo
- Cevap E-) Kelime İlişkilendirme Testleri
Açıklama: Bireylerin bir konuya dair bilişsel yapılarını belirleyip uzun süreli bellekteki kavramlar ve bilgiler arasındaki münasebetin yeterliliğini tespit etmeye yarayan bir tekniktir. Bilişsel yapıların yanı
sıra kavram yanılgıları ve kavramsal değişimleri saptamak için KİT tekniğinden yararlanılmaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
Hava araçlarında yer alan ve radyo frekanslarına karşı cevap veren elektronik ünitedir. Yer radarları ve diğer hava araçlarındaki çarpışma önleyici sistemlerle irtibat halindedir. Bazı çeşitleri uçuş irtifası bilgisini de gönderebilir.
Yukarıdaki paragrafta sözü edilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Transponder
- B-) Turboşarf motor
- C-) Radyogonyometri
- D-) TACAN
- E-) EGPWS
Açıklama: Transponder: Hava araçlarında yer alan ve radyo frekanslarına karşı cevap veren elektronik ünitedir. Yer radarları ve diğer hava araçlarındaki çarpışma önleyici sistemlerle irtibat halindedir. Bazı transponder çeşitleri uçuş irtifası bilgisini de gönderebilir.
I-Cinsiyet
II-Yaş
III-Akademik başarı
IV-Eğitim düzeyi
V-Medeni durum
Bir görsel iletişim tasarımcısı tasarlamış olduğu Web sistesinin ziyaret edilme durumlarını süreksiz (kesikli) değişkenler açısından analiz etmek istemektedir. Buna göre yukarıdaki değişkenlerden hangilerine ilişkin veri toplaması gerekmektedir?
- A-) I, II ve III
- B-) I, III ve IV
- Cevap C-) I, IV ve V
- D-) II, III ve IV
- E-) III, IV ve V
Açıklama: Süreksiz (Kesikli) Değişken: İki değer arasında başka bir değer olmayan değişkenlerdir. Değerler, sıfatlar veya sembollerle ifade edilmeye çalışılır. Medeni durum, cinsiyet, sınıf düzeyi, eğitim düzeyi, doğrum yeri, kan grubu gibi değişkenler kesikli değişken olarak adlandırılır. Genellikle nitel değişkenler kesikli, nicel değişkenler ise sürekli değişkenlerdir. Doğru Yanıt C seçeneğidir.
I-Değişkenleri belirli bir niteliğe göre sıraya dizmeye yarar.
II-Birimleri her durumda benzer niteliktedir.
III-Sıfır noktası yokluğu ifade eder.
IV-Yalnızca belli bir gruba ait olup olmama durumuna bakılmaktadır.
V-Üzerinde her türlü istatistik işlem yapılır.
Yukarıdaki hangileri eşit oranlı ölçeğin özellikleri arasında yer almaktadır?
- A-) I, II ve III
- B-) I, II ve IV
- C-) II, III ve IV
- Cevap D-) II, III ve V
- E-) III, IV ve V
Açıklama: Eşit Oran Ölçeği; Sıfır noktası olarak gerçek sıfırı kullanan ve birimleri her durumda benzer nitelikte olan ölçekler en gelişmiş ve üzerinde en fazla istatistiksel işlem yapılabilen ölçeklerdir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
I-Hazırlanması kısa zaman alır.
II-Kullanımı ve puanlaması kolaydır.
III-Nesnel değerlendirmeye uygundur.
IV-Her yaş seviyesinde uygulanabilir.
IV-Alt düzey bilişsel becerilerin ölçülmesinde kullanılır.
Yukarıdakilerden hangileri çoktan seçmeli testlerin özellikleri arasında yer alır?
- A-) I, II ve III
- B-) I, II ve IV
- C-) I, III ve IV
- Cevap D-) II, III ve IV
- E-) III, IV ve V
Açıklama: Çoktan seçmeli testlerin kullanım ve puanlama kolaylığı ve nesnel değerlendirmeye uygun olması nedeniyle çok yaygın bir kullanımı vardır. Hatırlama düzeyinden değerlendirme düzeyine kadar pek çok bilişsel alan basamağına yönelik soru türlerinin hazırlanmasına elverişlidir. Çocuklardan yetişkinlere kadar her yaş seviyesinde uygulanabilmektedir. Doğru yanıt D seçeneğidir.
I-Nicel
II-Süreksiz
III-Bağımsız
IV-Karıştırıcı
V-Moderatör
Yukarıdakilerden hangileri araştırmanın amacına göre gruplandırılan değişkenler arasında yer almaktadır?
- A-) I, II ve III
- B-) I, III ve IV
- C-) I, IV ve V
- D-) II, IV ve V
- Cevap E-) III, IV ve V
Açıklama: Değişkenler aldıkları değere göre ve araştırmanın amacına göre iki grupta değerlendirilmektedir. Araştırma amacına göre değişkenler arasında,
* Bağımsız Değişken
* Bağımsız Değişken
* Karıştırıcı Değişken
* Moderatör Değişken
* Kontrol Değişkeni
yer almaktadır. Doğru yanıt E seçeneğidir.
I-Ölçme esnasında araya başka değişkenler girmez.
II-Nitelikler kendileriyle benzer türden bir araçla ölçülürler.
III-Özelliğin etkisi, belirtisi, yansımasına bakılarak ölçme yapılır.
IV-Başka ölçümler arasında kurulan bağıntı aracılığıyla sonuca ulaşılır.
V-Ölçmeye konu olan özellikler doğrudan gözlemlenebilirdir.
Yukarıdakilerden hangileri doğrudan ölçmenin özellikleri arasında yer almaktadır?
- A-) I, II ve III
- Cevap B-) I, II ve V
- C-) II, III ve IV
- D-) II, IV ve V
- E-) III, IV ve V
Açıklama: Ölçülecek şeyin niteliğinin doğrudan gözlemlenerek yapılan ölçmelere temel ölçme veya doğrudan ölçme denilmektedir. Doğrudan ölçme esnasında araya başka değişkenler girmez. Ölçmeye konu olan özellikler kendileriyle benzer türden bir araçla ölçülürler. Bu tip ölçmelerde dolaysız bir biçimde gözlem yapılması sebebiyle ölçülen nitelikler somuttur. Doğru yanıt B seçeneğidir.
Modern İHA’ların temeli olarak kabul edilebilen insansız hava aracı Amerikan Deniz Kuvvetleri için hangi yıl geliştirilmiştir?
- Cevap A-) 1916
- B-) 1942
- C-) 1952
- D-) 1964
- E-) 1979
Açıklama: 1916 yılında modern İHA’ların temeli olarak kabul edilebilen insansız bir hava aracı tarihe geçmiştir. İsmini tasarımcıları olan Amerikalı mucitler Elmer Sperry ve Peter Cooper Hewitt’den alan Hewitt-Sperry Otomatik Uçağı, 1. Dünya Savaşı’nda Amerikan Deniz Kuvvetleri için geliştirilmiştir. Bu araç, üzerine yüklenen bomba ve çeşitli patlayıcı mühimmatları pilotsuz olarak taşıyarak düşman mevzilerini patlatmak üzere kullanılmıştır.
Türkiye’de Titra firması tarafından üretilen aşağıdaki İHA’lardan hangisi yapay zekâ sayesinde hedef arama yeteneğine sahip kamikaze İHA’dır?
- Cevap A-) Deli
- B-) Anka
- C-) Bora
- D-) Cengaver
- E-) Çağatay
Açıklama: Titra firması tarafından üretilen bir insansız platform da Deli isimli kamikaze İHA’dır. Yapay zekâ sayesinde hedef arama yeteneğine sahip olan Deli, elden atılarak uçuşa başlayan bir sabit kanat küçük İHA’dır.
UAVERA Havacılık Sistemleri A.Ş. ismiyle çalışan bir Türk firması tarafından geliştirilen, yatay ve dikey iniş kalkış özellikleri bulunan, tam otonom özelliğe sahip İHA aşağıdakilerden hangisidir?
- Cevap A-) Çağatay
- B-) Togan
- C-) Boyga
- D-) Kargu
- E-) Alpagu
Açıklama: 2020 yılında Coşkunöz Savunma ve Havacılık şirketinin bünyesine katılarak UAVERA Havacılık Sistemleri A.Ş. ismiyle çalışan bir Türk firması, farklı İHA sistemleri geliştirmektedir. Çağatay ismini verdiği özgün İHA sisteminde yatay ve dikey iniş kalkış özellikleri mevcuttur. Dikey kalkış kabiliyeti sayesinde herhangi bir katapulta, fırlatma sistemine ya da piste ihtiyaç duymayan bu özgün insansız platform, dağlık araziler gibi zorlu çevresel koşullarda görev yapabilmektedir. Tam otonom özelliğe sahip olan Çağatay, mobil bir sistem olduğu için kolaylıkla taşınabilir. Elektrik motorundan güç alan Çağatay, pek çok farklı sektörde başarı ile görev yapmaktadır.
Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü “International Civil Aviation Organization” (ICAO), hava sahasını A, B, C, D, E, F ve G olmak üzere yedi sınıf ile tanımlamıştır.
Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- Cevap A-) A sınıfı, tavsiyeli yolları ifade eden sınıftır.
- B-) B sınıfı, çok yüksek irtifa hava sahalarına ayrılan sınıftır.
- C-) C sınıfı, yüksek irtifa hava sahası sınıfıdır.
- D-) D sınıfı, az hava trafik yoğunluğunun olduğu hava sahası sınıfıdır.
- E-) E sınıfı, Hava Trafik Kontrol “Air Traffic Control” (ATC) izni gerekmeyen sınıftır.
Açıklama: A sınıfı: Hava trafiğinin en yoğun olduğu hava sahalarına ayrılan sınıftır. B sınıfı: Çok yüksek irtifa hava sahalarına ayrılan sınıftır. C sınıfı: Yüksek irtifa hava sahası sınıfıdır. D sınıfı: Az hava trafik yoğunluğunun olduğu hava sahası sınıfıdır. E sınıfı: D sınıfı hava sahasına benzer fakat Hava Trafik Kontrol “Air Traffic Control” (ATC) izni gerekmeyen sınıftır. ATC’den kısıtlı bir hava trafik bilgisi alınır. F sınıfı: Tavsiyeli yolları ifade eden sınıftır. G sınıfı: Açık Uçuş Bilgi Bölgesi sınıfıdır.
İHA teknolojileri tüm dünyada hızla gelişirken Türkiye de bu teknolojik devrime büyük katkı sağlamaktadır. Askeri açıdan değerlendirildiğinde, Bayraktar TB2’ler Azerbaycan ile Ermenistan arasında yaşanan ——-’nda önemli bir rol oynamıştır.
Yukarıdaki paragrafta boş bırakılan yeri aşağıdakilerden hangisi doğru olarak tamamlar?
- Cevap A-) Karabağ Savaşı
- B-) Kelbecer Savaşı
- C-) Gence Savaşı
- D-) Gümrü Savaşı
- E-) Şuşa Savaşı
Açıklama: İHA teknolojileri tüm dünyada hızla gelişirken Türkiye de bu teknolojik devrime büyük katkı sağlamaktadır. Türkiye de bu teknoloji yarışında önemli bir konumda bulunmaktadır. Hem sivil hem de askeri kullanım için tasarlanan Türk malı İHA sistemler, yalnızca ülke içinde kullanım ile sınırlanmamaktadır. Bugün pek çok farklı ülke Türk ürünü İHA’ları talep etmekte ve etkin bir şekilde kullanmaktadır. Öyle ki üretilen pek çok İHA, kendini zorlu şartlarda ispatlamıştır. Askeri açıdan değerlendirildiğinde, Bayraktar TB2’ler Azerbaycan ile Ermenistan arasında yaşanan Karabağ Savaşı’nda önemli bir rol oynamıştır.
İHA’ları askeri amaçla kullanan en büyük ordu aşağıdaki ülkelerden hangisine aittir?
- Cevap A-) ABD
- B-) Rusya
- C-) Fransa
- D-) İsrail
- E-) Türkiye
Açıklama: İHA’ları askeri amaçla kullanan en büyük ordu ABD’ne aittir. Şuan ABD ordusuna ait yaklaşık 4000 İHA mevcuttur. ABD ordusu bu İHA’ları pek çok farklı görevler için tasarlamış ve diğer askeri unsurlarla birlikte koordineli bir şekilde kullanmak için çalışmaktadır. ABD ordusuna ait Alabama’daki Havacılık Merkezi, İHA’ların yönetildiği ana üs olarak görev almaktadır (Valavanis ve Vachtsevanos, 2015).